Korleis gjer eg ein demografianalyse?

Ein demografianalyse svarar på kven som bur og oppheld seg rundt eit punkt. Denne sida går gjennom heile runden på éi adresse, Lørenvangen 22 i Oslo, og viser kva kartlag og kva rapport som svarar på kvart spørsmål.

Spørsmålet

Kjeder som driv butikk, treningssenter eller servering stiller det same spørsmålet to vegar:

• Kvar bør neste lokasjon liggje? Du har eit par kandidatadresser og treng å vite kven som rekk fram, ikkje kven som bur i kommunen.
• Kva for ein av lokasjonane mine har rett nedslagsfelt? Du har alt senteret, og skal bruke tala i ei leigeforhandling eller ei avgjerd om å seie opp.

Begge krev at demografien blir knytt til faktisk reisetid til og frå punktet, og at inntekt og formue blir lesne på grunnkrets. Eit kommunesnitt for Oslo dekkjer 700 000 menneske og seier ingenting om kven som går inn døra.

Runden under er den same uansett kva for ein av dei to vegane du kjem frå.

Steg 1: Set nedslagsfeltet med Reisedistanse

Kjem snart

Reisedistanse ligg i høgre verktøyrail og teiknar ein isokron: flata du rekk innanfor eit tidsbudsjett frå punktet du klikkar. Flata følgjer vegnettet og rutetabellane, ikkje ein sirkel, og det er skilnaden som avgjer om tala er til å bruke.

1. Klikk Reisedistanse i høgre verktøyrail, og klikk kandidatadressa i kartet.
2. Vel reisemåte. For eit treningssenter eller ein daglegvarebutikk er Gange og Sykkel dei to som betyr noko; Bil og Offentleg transport høyrer til større nedslagsfelt.
3. Set tidsbudsjettet. Ti minutt til fots og ti minutt på sykkel gir to flater med svært ulik utstrekning, og begge er verde å leggje i same kart med kvar sin farge.
4. Set avreise eller ankomst med klokkeslett. Valet betyr mest for kollektivt, der avgangane ligg fast i rutetabellen.

Varigheita blir sett éin gong og gjeld alle reisemåtane du legg til, så du samanliknar like tidsbudsjett mot kvarandre. Her er begge sette til ti minutt frå Lørenvangen 22: gange i grønt og sykkel i gult.

Skilnaden er heile poenget med å rekne i reisetid. Gangeflata dekkjer Løren, Sinsenengen og Økern; sykkelflata strekkjer seg frå Sandaker i vest til Alna i aust, og rommar eit mangedobbelt kundegrunnlag. Eit kommunetal skil ikkje mellom dei to.

Nedslagsfelt og reisedistanse - metodologi forklarar fartsantakingane per reisemåte og kva som gjer ein isokron mindre enn venta. Fram til Reisedistanse er tilgjengeleg for alle, les du dei same kartlaga på grunnkretsane rundt adressa i staden.

Steg 2: Legg på demografikartlaga

Kartlaga under Demografi viser tala frå Statistisk sentralbyrå (SSB) per grunnkrets. Opne Kartlag øvst til høgre, vel Bla i kartlag, og klikk Demografi-flisa. Legg til eitt lag om gongen: fleire choroplethlag oppå kvarandre blir uleselege.

Opne Teiknforklaring nedst til venstre i kartet før du les fargane. Utan den er kartet fargar utan skala.

Befolkning er utgangspunktet: folketal per grunnkrets etter registrert bustadadresse. På Løren ligg grunnkretsane tett og tala per krets varierer frå nokre hundre til godt over 3 000 personar, så du ser med éin gong kva retning frå adressa som ber.

Ligg isokronane frå steg 1 framleis i kartet, les du folketalet rett av kretsane dei dekkjer. Kretsen rundt sjølve adressa har 2 712 busette, og kretsen sørvest for den, mot Hasle, 3 570.

Befolkning dagtid svarar på den andre halve delen av spørsmålet: kvar folk faktisk oppheld seg i arbeidstida. For eit treningssenter er dette skilnaden på ein morgon- og kveldsprofil og ein lunsjprofil.

Skilnaden mellom dei to laga er poenget. Eit kvartal med låg bustadbefolkning og høg dagbefolkning er ein kontorlokasjon; ein bydel med det motsette mønsteret er ein stad folk kjem heim til.

Aldersfordeling viser gjennomsnittsalder per grunnkrets. Fargeskalaen går frå under 20 til over 75 år, og i eit område som Løren ligg kretsane tett innanfor eit smalt spenn, så det er talet på kvar krets du les, ikkje fargen. Snittalderen varierer likevel med over ti år mellom nabokretsar.

Hushald viser tal familiar og kva samansetning som dominerer kretsen. Kvar krets får sin dominerande type og talet skrive i kartet, og teiknforklaringa listar dei typane som faktisk finst i utsnittet du ser på. Heile kategorilista står på Demografi. Filteret avgrensar på Einslege (prosent), Par (prosent), Fleirfamiliar (prosent) og Tal personar, så du kan be om kretsane der éin type dominerer.

Steg 3: Les inntekt og formue på grunnkrets

Dette er punktet der eit kommunesnitt sluttar å hjelpe. Inntekt og Formue ligg som eigne kartlag under Demografi og viser gjennomsnitt per grunnkrets, ikkje per kommune.

Tala har det årlege skatteoppgjeret frå Skatteetaten som underliggjande grunnlag, men dei er aggregerte per grunnkrets av Statistisk sentralbyrå (SSB) før dei kjem til Placepoint. Aggregeringsnivå og gjeldande statistikkår står på Inntekt og Formue.

Treng du inntekt, formue og alder i same lag, brukar du Inntekts- og formuesstatistikk i staden. Det laget ber tal på personar innanfor kvart segment av inntekt, formue og alder, og filteret avgrensar på Gjennomsnittsalder, Gjennomsnittleg formue og Gjennomsnittleg inntekt.

Steg 4: Opne Demografi-rapporten

Kjem snart

Rapport: Demografi tek dei same SSB-tala og set dei opp mot eit samanlikningsområde du vel sjølv. Vel Demografi frå rapportlista på ein vald eigedom, og rapporten opnar som eit panel med fem faner.

Fane	Kva du hentar herfrå
Demografi	Kjønns- og aldersfordeling og livsfaseprofil, med prosentvis skilnad mot samanlikningsområdet
Demografi Over Tid	Om kretsen veks eller krympar, frå rundt 2010
Overblikk	Busette, inn- og utpendlarar, befolkning dagtid, snittalder, bueiningar, snitt inntekt og snitt formue på eitt brett
Statistikk	Inntekt og formue i intervall, ikkje berre som snitt, pluss sivilstatus, familie og utdanning
Bustadstatistikk	Butilhøve, eigarform, bustadareal og eigedomspris i kretsen

Fana Statistikk er den som svarar på spørsmålet eit snitt ikkje kan svare på: ho viser inntekt og formue fordelte på intervall, frå under 100 000 kr til over 1,5 mill. kr for inntekt, og frå under 50 000 kr til over 4 mill. kr for formue. To kretsar med same snittinntekt kan ha heilt ulik fordeling, og det er fordelinga som avgjer om kundegrunnlaget finst.

Folketalet i rapporten er netto registrert bustad, ikkje dagbefolkning. For dagtid går du tilbake til kartlaget.

Steg 5: Ta vare på kandidatane og eksporter

Ein demografianalyse av éi adresse er sjeldan svaret. Du samanliknar tre eller fem, og då må runden bli liggjande:

• Taggar held kandidatlista på tvers av prosjekt. Tagg kvar adresse du har vurdert, og legg vurderinga i namnet på taggen.
• Prosjekt samlar adressene i éi sak, med aktivitetar som notat på kvar.
• Vis tabell i ein analyse har Eksporter, som lastar ned tabellen som Excel.

Med Placepoint AI

Placepoint AI er dei same registra som kartlaga byggjer på, men tilgjengelege i Claude. Der skildrar du heile oppgåva i éi førespurnad i staden for å leggje på eitt kartlag om gongen, og du får igjen ein rapport du kan sende vidare.

Prompten under er heile oppgåva denne sida går gjennom manuelt, stilt på éin gong:

Vi vurderer eit nytt treningssenter i Lørenvangen 22 i Oslo.

Lag ein demografirapport for nedslagsfeltet rundt adressa:
- 10 minutt til fots og 10 minutt på sykkel som to separate nedslagsfelt
- folketal, aldersfordeling og hushaldstypar i kvart nedslagsfelt
- inntekt og formue per grunnkrets, ikkje berre kommunetal
- dagbefolkning i tillegg til busette
- eksisterande treningssenter innanfor nedslagsfelta, med avstand
Avslutt med ei tilråding om lokasjonen held, og kva tal som talar imot.
Lever som PDF med kart for kvart nedslagsfelt.

Prompten er skriven som ei oppgåve, ikkje som eit søk: han seier kva geografi som gjeld, kva variablar som skal med, kva detaljnivå inntekt og formue skal lesast på, og kva leveransen skal vere. Det er dei fire tinga som avgjer om svaret er til å bruke.

Svaret blei ein rapport på 14 sider, som kan lastast ned: Lørenvangen 22 - demografi og nedslagsfelt (PDF, 14 sider).

Rapporten reknar begge isokronane, aggregerer SSB-tala per grunnkrets for kvar av dei og set resultatet opp mot Oslo-snittet. Innanfor ti minutt til fots bur det 22 652 personar fordelte på 12 grunnkretsar, innanfor ti minutt på sykkel 106 192. Dagbefolkninga ligg over bustadbefolkninga i begge felta. Snittinntekta i sykkelfeltet er 428 600 kr mot 517 700 kr for Oslo, altså 83 %, medan gangefeltet ligg på 94 % av Oslo-snittet. 17 treningssenter ligg innanfor sykkelfeltet, og eitt av dei 385 meter frå adressa.

Like nyttig er det rapporten seier han ikkje dekkjer: etnisitet og innvandrarbakgrunn finst ikkje i datagrunnlaget, avstanden til kvar konkurrent er luftlinje og ikkje faktisk rute, og ein grunnkrets blir talt i sin heilskap når isokronen rører ved han, ikkje arealvekta. Det siste gjer at talet for det vesle gangefeltet truleg ligg litt høgt, og rapporten seier det sjølv.

Fleire ferdige rapportar og kortare promptar står på Eksempel på bruk av Placepoint AI.

Sjå også

• Kartlag: Demografi - alle elleve laga i kategorien, med filtrering per lag.
• Rapport: Demografi - dei fem fanene i detalj.
• Nedslagsfelt - metodologi - definisjonar, reisemåtar og fartsantakingar.
• Analyse - marknadsanalysane og Reisedistanse.
• Korleis gjer eg det? - korte oppskrifter på dei andre vanlege oppgåvene.