Avstyckning

Avstyckning er prosessen der eit markstykke blir skilt frå ein fastighet og dannar ein ny, sjølvstendig fastighet. Fastigheten det blir skilt frå, blir kalla stamfastigheten, og det utskilde stykket blir kalla styckningslotten. Etter avstyckninga finst det to fastigheter der det før var éin.

Reglane står i fastighetsbildningslagen (1970:988), og sjølve avstyckninga blir handsama primært i 10. kapittel i lova. Prosessen er ei lantmäteriförrättning, altså ei saksbehandling som blir gjennomført av ein förrättningslantmätare. I 40 av dei 290 kommunane i Sverige blir denne saksbehandlinga driven av ei eiga kommunal lantmäterimyndighet (KLM), oppretta med heimel i lag (1995:1393) om kommunal lantmäterimyndighet. I dei resterande kommunane, det store fleirtalet, blir avstyckninga gjennomført av statlege Lantmäteriet. Uansett kven som utfører saksbehandlinga, er myndigheita den same typen aktør: ei lantmäterimyndighet med heimel i fastighetsbildningslagen, ikkje ei kommunal planmyndigheit.

Søknad om avstyckning blir send av eigaren av stamfastigheten, eller av kjøparen dersom det følgjer av ein kjøpekontrakt, og må i så fall leverast innan seks månader etter kjøpet eller gåva, elles fell ervervet bort. Lantmäteriet kartlegg og merkjer dei nye grensene i marka, fattar eit förrättningsbeslut, og fører den nye fastigheten inn i fastighetsregistret med ei ny fastighetsbeteckning. Du kan samstundes søkje om at eventuelle pantbrev på stamfastigheten ikkje skal følgje med over på den nye fastigheten.

For at ei avstyckning skal bli godkjend, må ho oppfylle lämplighetsvillkoren i 3. kapittel i fastighetsbildningslagen: den nye fastigheten må, ut frå plassering, storleik og andre forhold, vere varig eigna for føremålet sitt, og føremålet må gje eit rasjonelt utnytta eigarskap sett frå eit samfunnsmessig ståstad. Skal fastigheten brukast til bustad, krevst i tillegg tilgang til nødvendig veg utanfor eigen grunn og ei godtakbar løysing for vatn og avløp. Lantmäteriet gjev ikkje førehandsbesked om ei avstyckning blir godkjend eller kva ho vil koste. Kostnaden blir fastsett etter medgått tid og er ikkje ei fast avgift: eit grunnbeløp på 9 000 kr for éin til fem fastigheter, og deretter 1 200 eller 1 900 kr per time avhengig av kva yrkesgruppe som utfører arbeidet. Ei vanleg sak hamnar ofte på 50 000 til 100 000 kr, iblant vesentleg meir.

Den norske motsvarigheita er fradeling, men den institusjonelle skilnaden er sjølve poenget. I Noreg er det kommunen som driv heile prosessen: byggjesakshandsaminga som avgjer om delinga er tillaten etter plan- og bygningsloven, og oppmålingsforretningen som måler opp og fører grensene inn i matrikkelen, blir begge utførte av kommunalt tilsette. I Sverige er det ei statleg (eller i nokre tilfelle kommunal, men alltid eiga) lantmäterimyndighet som gjer jobben, skild frå plan- og byggjesakshandsaminga i kommunen. Ei svensk avstyckning krev likevel at tomta allereie har det nødvendige bygglovet eller er i tråd med ein gjeldande detaljplan dersom planen stiller krav til utstykkinga, så plansystemet i kommunen og lämplighetsprøvinga til lantmäterimyndigheita verkar saman utan å vere same etat.

Frå Placepoints ordbok: Avstyckning

Meir informasjon: Lantmäteriet: Dela en fastighet genom en avstyckning, Lantmäteriet: Vad kommer det att kosta?, Fastighetsbildningslag (1970:988)

Engelsk: Avstyckning is the Swedish subdivision of a property into a new, independent unit (closest English term: subdivision or parcel split).

Vanlege spørsmål

Kva er avstyckning?

Avstyckning er når eit markstykke blir skilt frå ein fastighet (stamfastigheten) og dannar ein ny, eigen fastighet. Prosessen krev ei lantmäteriförrättning og blir regulert av fastighetsbildningslagen.

Kven utfører ei avstyckning i Sverige?

I dei fleste kommunane er det statlege Lantmäteriet. I 40 av dei 290 kommunane i Sverige er det i staden ei eiga kommunal lantmäterimyndighet, oppretta med heimel i lag (1995:1393). Aldri den ordinære plan- og byggjesaksavdelinga i kommunen.

Kva kostar ei avstyckning?

Det finst ingen fast pris. Lantmäteriet tek eit grunnbeløp på 9 000 kr for éin til fem fastigheter og fakturerer 1 200 eller 1 900 kr per time etter medgått tid. Ei vanleg sak kostar ofte 50 000 til 100 000 kr, iblant vesentleg meir, og Lantmäteriet gjev ikkje bindande kostnadsoverslag på førehand.

Kva er lämplighetsvillkor?

Det er krava i 3. kapittel i fastighetsbildningslagen som ein ny fastighet må oppfylle for å bli godkjend: han må vere varig eigna for føremålet sitt ut frå plassering og storleik, ha tilgang til nødvendig veg, og for bustadføremål også ei godtakbar vatn- og avløpsløysing.

Kva er skilnaden på avstyckning og norsk fradeling?

Begge deler eit areal frå ein eksisterande eigedom til ein ny. Skilnaden er kven som utfører jobben: i Noreg gjer kommunen både byggjesakshandsaminga og oppmålingsforretningen. I Sverige gjer ei eiga statleg eller kommunal lantmäterimyndighet heile den matrikulære jobben, skild frå plankontoret i kommunen.