BYA
BYA er forkortinga for bebygd areal og blir oppgitt i kvadratmeter. BYA er fotavtrykket til tomta: kor stor del av tomta som er dekt av bygningar og bygde element. Med i reknestykket går ytterveggene til hus, parkeringsareal (biloppstillingsplass, carport og garasje), opne overbygde areal (portrom, gardsplass, pergola med tak), og bygningsdelar som ligg meir enn 0,5 meter over gjennomsnittsnivået til terrenget (typisk trapper og terrassar). Bygningsdelar under 0,5 meter blir ikkje rekna med, og bygg som ligg heilt under terreng (kjellarar, P-anlegg) blir heller ikkje rekna med. Etter berekningsreglane blir også utstikkande bygningsdelar inntil 1,0 meter frå fasaden (typisk takutstikk) haldne utanfor, og arealet under bygningsdelar med fri høgd over 5,0 meter blir ikkje rekna som bebygd.
Berekningsreglane følgjer Norsk Standard NS 3940 og rundskriv H-2300 om grad av utnytting frå Kommunal- og distriktsdepartementet, supplert av rettleiaren frå Direktoratet for byggkvalitet (DiBK) og byggteknisk forskrift TEK17. Etter rundskrivet skal også biloppstillingsplassar som er pålagde i reguleringsplanen reknast inn med 18 m² per plass, sjølv om dei ikkje er fysisk overbygde. Det er ofte denne inkluderinga som overraskar tiltakshavar i ein byggjesøknad: ei tomt med tre pålagde parkeringsplassar har 54 m² låst i BYA før første spadetak.
I plan- og byggjesaker blir BYA først og fremst brukt gjennom %BYA: ei tomt på 1000 m² regulert til %BYA = 30 % gir maksimalt 300 m² bebygd areal. Andre former for utnyttingsgrad er:
- %BYA (prosent bebygd areal): delen av tomta som kan dekkjast av fotavtrykk. Vanlegast i bustad- og fritidsplanar.
- %BRA (prosent bruksareal): delen BRA av tomtearealet. Tek høgd for både fotavtrykk og talet på etasjar.
- %TU (prosent tomteutnytting): eldre omgrep, framleis i bruk i mange planar.
- T-BRA (m²): eit konkret maksareal for BRA på tomta.
Valet av mål varierer mellom kommunar og plantypar, og ein plan kan kombinere fleire (for eksempel både %BYA og maks gesimshøgd). BYA må ikkje forvekslast med bruksareal (BRA), som måler det innvendige arealet til innsida av yttervegg, eller med BTA (bruttoareal), som inkluderer ytterveggene innvendig.
BYA som planverktøy er heimla i plan- og bygningslova § 11-9 nr. 5 og § 12-7, som gir kommunen heimel til å fastsetje krav til utbyggingsvolum og grad av utnytting i kommune- og reguleringsplanar. Berekningsreglane er gitt i NS 3940 og rundskriv H-2300. Kommunen kontrollerer BYA ved behandling av søknad om tiltak. Saman med gesimshøgd og mønehøgd er %BYA eitt av dei mest brukte verktøya for å setje tak på kor mykje som kan byggjast på ei tomt. I tillegg set TEK17 § 8-7 krav om uteopphaldsareal som indirekte avgrensar %BYA på bustadtomter.
Endring av %BYA krev som hovudregel ny reguleringsplan eller dispensasjon. Ei vanleg fallgruve er å ta utgangspunkt i grunnflata til bygningen utan å leggje til pålagde parkeringsplassar, terrassar og opne overbygde areal; feilberekningar av BYA er ein gjengangar i avslag på byggjesøknader.
I Placepoint blir BYA vist per bygning og samla for eigedommen i eigedomspanelet, og du finn reguleringsføresegner med %BYA same stad. Ein komplett gjennomgang av flyten ligg i eksempelet Regulering og maks BRA.
Slik ser det ut i Placepoint
I Placepoint finn du dette i Eigedomspanel:
Meir informasjon: Regjeringa: Rundskriv H-2300 om grad av utnytting, DiBK: Byggteknisk forskrift (TEK17), Standard Norge: NS 3940, Store norske leksikon: bebygd areal
Engelsk: Built-up area (BYA, building footprint per Norwegian Standard NS 3940).
Vanlege spørsmål
Kva er BYA?
BYA står for bebygd areal og viser kor stor del av tomta som er bygd ut, inkludert hus, parkering, carport og overbygde areal. BYA blir ofte kalla fotavtrykket til tomta.
Korleis blir BYA rekna ut?
BYA blir rekna ut ved å summere alle bygningsdelar og areal meir enn 0,5 meter over gjennomsnittsnivået til terrenget, inkludert ytterveggene, parkeringsareal, carport og opne overbygde areal.
Kva betyr maks %BYA i ein reguleringsplan?
Utnyttingsgrad (%BYA) angir kor stor prosentdel av tomta som maksimalt kan byggjast ut. Dersom reguleringsplanen angir maks 30 %BYA og tomta er 1000 m², kan maks 300 m² byggjast ut.
Blir underjordiske bygningsdelar rekna med i BYA?
Nei, BYA inkluderer alle bygningsdelar over 0,5 meter over bakken. Underjordiske konstruksjonar som kjellarar eller parkeringsanlegg under terreng blir normalt ikkje rekna med i BYA.
Kva er forskjellen på BYA og BRA?
BYA og BRA er to ulike mål. BYA viser fotavtrykket på tomta (utvendig), medan BRA (bruksareal) viser det innvendige arealet av sjølve bygningen.