Byggjegrense
Ei byggjegrense er ei linje på eit reguleringsplankart som viser kvar på ei tomt det er lov å plassere bygningar. Bygg kan førast opp innanfor byggjegrensa, ikkje utanfor. Mindre bygningsdelar som takutstikk, balkongar og terrassar kan ofte krage utover etter nærmare føresegner i reguleringsføresegnene, men hovudvolumet skal stå innanfor.
Byggjegrensa er heimla i plan- og bygningslova § 12-7, som gjev kommunen høve til å fastsetje byggjegrenser i reguleringsplanar, og er ei av dei juridisk bindande linjene i ein plan på lik linje med formålsgrenser. Mens formålsgrensa skil mellom ulike arealformål (bustad, næring, friområde, samferdsel), fortel byggjegrensa kvar innanfor eit byggjeområde sjølve bygget kan setjast opp. Byggjegrensa følgjer ofte ikkje eigedomsgrensa: ein eigedom kan ha byggjegrense fleire meter inn frå tomtegrensa for å sikre lys, luft, brannskilje mot nabo eller frisikt mot veg.
Der det ikkje er fastsett byggjegrense i plan, gjeld plan- og bygningslova § 29-4 om plassering av tiltak. Byggverk skal då ha ein avstand til nabogrensa som minst svarar til halvparten av høgda til bygget og ikkje under 4 meter. Nabo kan gje skriftleg samtykke til nærmare plassering. Mot offentleg veg gjeld også byggjegrensene i veglova § 29: 50 meter frå riks- og fylkesveg, og 15 meter frå kommunal veg, rekna frå senterlinja, dersom anna ikkje er fastsett i reguleringsplan eller kommuneplan. Desse vegbyggjegrensene gjeld uavhengig av innhaldet i reguleringsplanen med mindre planen uttrykkeleg fråvik dei.
Det finst fleire typar byggjegrenser med ulike funksjonar. Vanleg byggjegrense definerer den ytre ramma for busetnaden. Byggjelinje er ein strengare variant som krev at fasaden blir plassert akkurat på linja, brukt typisk i sentrumsplanar for å skape samanhengande gateløp. Omsynssoner for fareområde (flaum, ras, kvikkleire, støy) eller infrastruktur (kraftliner) kan også fungere som byggjegrenser ved å forby bygging innanfor sona. I strandsona gjeld det generelle byggjeforbodet i 100-metersbeltet etter plan- og bygningslova § 1-8 som ei byggjegrense for heile kysten, med mindre kommuneplan eller reguleringsplan uttrykkeleg opnar for tiltak.
Dispensasjon frå byggjegrense kan du søkje om etter plan- og bygningslova kapittel 19. Dispensasjon krev at omsyna bak føresegna ikkje blir vesentleg sette til side, og at fordelane er klart større enn ulempene. Mindre overskridingar, typisk takutstikk og balkongar inntil 1 meter, blir ofte godkjende direkte i føresegnene utan dispensasjon. Større overskridingar krev særskild søknad og nabovarsling. Ved overskriding utan dispensasjon kan kommunen påleggje tilbakeføring etter plan- og bygningslova § 32-3.
I Placepoint blir byggjegrenser viste som eigne linjer i plankartet i kartlaget for reguleringsplan, samtidig som du ser eigedomsgrensa, arealformålet og eventuelle omsynssoner. Ein gjennomgang av korleis du les føresegnene saman med byggjegrensene finn du i eksempelet Regulering og maks BRA.
Slik blir datasettet vist i kartet
Datasettet er ein del av kartlaget Reguleringar som Byggjegrense frå vegens senterlinje:
Frå Placepoints ordbok: Byggjegrense
Meir informasjon: Lovdata: Plan- og bygningsloven § 12-7, Lovdata: Pbl § 29-4 om plassering, Lovdata: Veglova, DiBK: Byggesaksveileder
Engelsk: Building line (the limit beyond which construction is not permitted, per Plan- og bygningsloven).
Vanlege spørsmål
Kva er ei byggjegrense?
Ei byggjegrense er ei linje på eit reguleringsplankart som viser kvar bygg kan plasserast på ei tomt. Hovudvolumet av bygningen skal stå innanfor byggjegrensa.
Kva er skilnaden på byggjegrense og eigedomsgrense?
Eigedomsgrensa markerer den juridiske avgrensinga av eigedomen. Byggjegrensa kan liggje fleire meter inn frå eigedomsgrensa og er tilleggskravet for kvar bygg kan setjast opp.
Kva gjeld dersom det ikkje er fastsett byggjegrense i plan?
Då gjeld plan- og bygningslova § 29-4 med minimum 4 meters avstand til nabogrensa (eller halvparten av høgda til bygget om ho er større), i tillegg til byggjegrensene i veglova § 29 på 50 m frå riks- og fylkesveg, og 15 m frå kommunal veg.
Kan takutstikk og balkongar gå utanfor byggjegrensa?
Ofte ja, dersom reguleringsføresegnene tillèt det. Vanlege formuleringar opnar for inntil 1 meter utkraging av takutstikk og balkongar utan at det blir rekna som overskriding.
Kan eg få dispensasjon frå byggjegrense?
Ja. Dispensasjon søkjer du om etter plan- og bygningslova kapittel 19. Omsyna bak føresegna kan ikkje bli vesentleg sette til side, og fordelane må vere klart større enn ulempene.