Byggeforbodssoner kraftleidningar

Rundt kraftleidningar er det båndlagt ei byggeforbodssone der ny busetnad ikkje er tillate og alle terrenginngrep må avklarast med leidningseigar på førehand. Sona er klausulert i medhald av konsesjon etter energilova og enten ekspropriasjon etter oreigningslova eller minneleg avtale med berørte grunneigarar, tinglyst som heftelse på den aktuelle eigedomen.

Breidda på sona varierer med spenningsnivå og linjetype. Typisk 11 til 18 meter på kvar side av sentralnettlinjer på 132 til 420 kV som blir drivne av Statnett, mens regional- og distribusjonsnett på lågare spenning har smalare soner ned til 4 til 6 meter. Norges vassdrags- og energidirektorat (NVE) gir konsesjon etter energilova § 3-1, og den geografiske utstrekninga blir rekna ut frå midtlinja til leidningen.

Sonene blir ofte teikna inn som omsynssoner i kommune- og reguleringsplanar etter plan- og bygningslova § 11-8 bokstav a. Direktoratet for strålevern og atomsikkerhet (DSA) opererer i tillegg med ei utgreiingsgrense på 0,4 mikrotesla for langvarig opphald, slik at nye bustader, barnehagar og skular nær høgspentlinjer må gjennom ei magnetfeltvurdering også når dei ligg utanfor sjølve byggeforbodssona. Brot kan møtast med pålegg om retting og tvangsmulkt etter plan- og bygningslova kapittel 32, og dispensasjon blir berre gitt unntaksvis etter individuell vurdering av leidningseigar og kommunen i fellesskap.

Når eit nytt nettanlegg blir planlagt, kan området bli forhåndsbåndlagt som ikkje-utbygd nettanlegg før sjølve bygginga startar. Det same regelverket set også grenser for kva som er lov å byggje under, ved sida av eller på tvers av eksisterande leidningar.

I Placepoint blir kraftlinjer og tilhøyrande byggeforbodssoner viste som ein del av Energi-kartlaget, så du tidleg i ein akkvisisjon kan sjå om ein eigedom er treft av ei sone.

Slik blir datasettet vist i kartet

Datasettet inngår i kartlaget Energi:

Frå Placepoints ordbok: Byggerforbudssoner kraftledninger

Meir informasjon: NVE: Nett og kraftledninger, Lovdata: Energiloven, DSA: Magnetfelt fra kraftledninger

Engelsk: Power-line building exclusion zones.

Vanlege spørsmål

Kva er byggeforbodssoner rundt kraftleidningar?

Byggeforbodssoner rundt kraftleidningar er klausulerte område baserte på konsesjon etter energilova. Innanfor sona er ny busetnad forbode, og alle terrenginngrep må avklarast med leidningseigar på førehand.

Kvar brei er ei byggeforbodssone?

Breidda på sona varierer med spenningsnivået og typen linje. Høgspenningslinjer har typisk soner på fleire titals meter på kvar side, mens små distribusjonsnett kan ha smalare soner.

Korleis finn eg kraftleidningssoner på ei tomt?

Du kan finne kraftleidningssoner i offentlege kartbasar, som kartportalane til Norges vassdrags- og energidirektorat (NVE) og tenestene til Kartverket. Placepoint viser også infrastrukturdata inkludert nettanlegg som kartlag.

Kva skjer dersom ein byggjer i ei byggeforbodssone?

Bygging i strid med soneforbodet er ulovleg og kan møte pålegg om riving. I tillegg er det ein sikkerheitsmessig risiko på grunn av høgspenning, elektromagnetiske felt og fare ved leidningsbrot.

Kan ein søkje om dispensasjon frå byggeforbodssona?

Ja, nokre gonger kan det gjerast unntak etter særleg vurdering av leidningseigar. Men som hovudregel er all permanent busetnad forbode, og det blir sjeldan gitt løyve for bustader.