Detaljplan

Ein detaljplan er ein juridisk bindande plan som ein svensk kommune vedtek for eit avgrensa område. Han fastset kva grunnen skal brukast til, kor mykje som kan byggjast, og korleis busetnaden skal utformast.

Heimelen ligg i plan- och bygglagen (PBL, 2010:900) kapittel 4. Etter PBL 4 kap. 1 § kan kommunen regulere bruken av grunn, vatn og busetnad gjennom detaljplanar eller områdesbestämmelser, og begge får rättsverkan: rettsleg bindande verknad, direkte for både kommunen og grunneigarane. Kommunen avgjer sjølv om eit planarbeid skal setjast i gang. Dette blir kalla det kommunale planmonopolet, og fungerer om lag som når ein norsk kommune vedtek ein reguleringsplan: begge delar er kommunale, politiske vedtak som styrer seinare byggjesakshandsaming.

Samanlikninga med reguleringsplanen held langt på veg. Svensk lov skil ikkje mellom områderegulering og detaljregulering; begge dei norske plantypane svarar om lag til det same svenske instrumentet. To trekk manglar likevel norsk motstykke. Det første er genomförandetiden. Etter PBL 4 kap. 21 § skal kommunen fastsetje ein genomförandetid på minst fem og høgst femten år, rekna frå den dagen planen får laga kraft. Før tida er ute kan planen ikkje endrast eller opphevast mot viljen til ein råka grunneigar (4 kap. 39 §), med mindre det er naudsynt på grunn av nye tilhøve av stor allmenn verdi. Etter at genomförandetiden er ute held planen fram med å gjelde, men misser vernet: kommunen kan då endre eller oppheve han utan samtykke frå grunneigaren. Ei forlenging eller fornying skjer med høgst fem år om gongen (4 kap. 24 §).

Det andre trekket er at genomförandetiden gjev grunneigaren ein direkte og handhevbar byggjerett. Bygglov skal givast for eit tiltak som er i samsvar med planen, og kommunen kan ikkje bruke skjøn til å avslå ein søknad planen tillèt (9 kap. 56 §). Ein norsk reguleringsplan gjev ingen tilsvarande tidsavgrensa og ufråvikeleg rett. Kommunen har framleis eit skjønsrom, og eit avvik krev dispensasjon sjølv innanfor levetida til planen.

Planen får laga kraft tidlegast tre veker etter at vedtaket er kunngjort på oppslagstavla til kommunen, føresett at ingen har klaga og at länsstyrelsen ikkje har vedteke å overprøve vedtaket. Blir planen påklaga, går saka til mark- och miljödomstolen, og planen får ikkje laga kraft før klaga er endeleg avgjord. Heile forløpet frå planbesked til laga kraft, inkludert valet mellom standardförfarande og utökat förfarande, er skildra i planprocess.

Når planen har fått laga kraft, sender kommunen dokumenta til Lantmäteriet, som registrerer planen i fastighetsregistret. Sverige har ikkje noko nasjonalt planregister tilsvarande Plandata hos Kartverket: kvar av dei 290 kommunane forvaltar sine eigne detaljplanar. Combify har samla nærmare 120 000 detaljplanar direkte frå kommunane, sidan det er den einaste måten å oppnå nasjonal dekning på.

Frå Placepoints ordbok: Detaljplan

Meir informasjon: Riksdagen: Plan- och bygglag (2010:900), Boverket: Genomförandetid, Boverket: Detaljplaneinstrumentet

Engelsk: Detailed development plan under Swedish law, closest to a Norwegian reguleringsplan.

Vanlege spørsmål

Kva er ein detaljplan?

Ein detaljplan er ein juridisk bindande plan som ein svensk kommune vedtek for eit avgrensa område. Han fastset arealbruk, utnytting og utforming, og er heimla i plan- och bygglagen kapittel 4.

Kva er skilnaden på ein detaljplan og ein norsk reguleringsplan?

Begge er kommunale, bindande arealplanar, men detaljplanen har ein lovfest genomförandetid på minst fem og høgst femten år der grunneigaren har ein direkte rett til å byggje i tråd med planen. Ein norsk reguleringsplan har ingen tilsvarande tidsavgrensa byggjerett.

Kva skjer når genomförandetiden går ut?

Planen held fram med å gjelde, men misser det særlege vernet mot endring. Kommunen kan då endre eller oppheve planen utan at råka grunneigarar må samtykkje, og ei eventuell fornying skjer med høgst fem år om gongen.

Kven avgjer om det skal lagast ein detaljplan?

Kommunen har planmonopol og avgjer sjølv om eit planarbeid skal setjast i gang. Den som ønskjer ein detaljplan kan be om eit planbesked, som kommunen må svare på innan fire månader.

Korleis blir ein detaljplan rettskraftig?

Planen får laga kraft tidlegast tre veker etter at vedtaket er kunngjort, føresett at ingen har klaga til mark- och miljödomstolen og at länsstyrelsen ikkje overprøver vedtaket. Heile vegen dit, frå planbesked til laga kraft, er skildra i planprocess.