Dyrkbar jord
Dyrkbar jord er areal som ikkje er fulldyrka i dag, men som agronomisk kan dyrkast opp til fulldyrka jord. Klima, jordkvalitet og terreng må liggje innanfor visse grenser. I praksis er dette ein reserve som kan takast i bruk dersom anna matjord forsvinn.
Klassifiseringa blir forvalta av NIBIO og inngår som eige temalag saman med arealressurskartet AR5. Kriteria omfattar tilstrekkeleg jordsmonn med avgrensa stein- og blokkinnhald, helling slakare enn 1:3 (rundt 33 prosent), drenerbarheit, og minsteareal som varierer med avstand til eksisterande landbruksareal og veg. For areal som ligg meir enn 1 000 meter frå veg eller dyrka mark krevst det typisk minst 25 dekar samla flate.
Rettsvernet er reelt. Dyrkbar jord har same vern som dyrka mark etter jordlova og inngår i Det offentlege kartgrunnlaget (DOK). Omdisponering til andre formål krev særskild handsaming etter jordlova § 9, og kommunane må ta omsyn til ressursen i arealplanlegginga. Eit nasjonalt jordvernmål, vedteke av Stortinget, set ei årleg grense for kor mykje dyrka og dyrkbar jord som kan omdisponerast på landsbasis. Skal du byggje på dyrkbar jord, må du rekne med politisk handsaming i tillegg til ordinær byggjesak.
Det er ikkje det same som dyrka mark. Dyrka mark er allereie i aktiv produksjon (fulldyrka, overflatedyrka eller innmarksbeite), mens dyrkbar jord er ein potensiell ressurs. Begge er verna, men dyrka mark er prioritert høgast. Noreg har under tre prosent dyrka mark av samla landareal, så reservane er små.
I Placepoint blir dyrkbar jord vist som ein del av landbruk-kartlaget, og er ofte det første du ser etter når ei tomt ligg utanfor sentrumsbusetnaden.
Slik blir datasettet vist i kartet
Datasettet inngår i kartlaget Landbruk som Dyrkbar jord:
Frå Placepoint sin ordbok: Dyrkbar jord
Meir informasjon: NIBIO: Dyrkbar jord, Lovdata: Jordlova, Store norske leksikon: dyrkbar jord
Engelsk: Arable land.
Vanlege spørsmål
Kva er dyrkbar jord?
Dyrkbar jord er areal som ikkje er fulldyrka i dag, men som agronomisk kan dyrkast opp til fulldyrka jord med tilstrekkeleg klima og jordkvalitet for plantedyrking.
Kan ein byggje på dyrkbar jord?
Dyrkbar jord er verna av jordvernpolitikken. Utbygging krev omdisponering etter jordlova og politisk handsaming i kommunen. Det er eit nasjonalt mål å avgrense nedbygging av matjord.
Kva er skilnaden på dyrka mark og dyrkbar jord?
Dyrka mark (fulldyrka jord) er allereie i aktiv bruk til matproduksjon. Dyrkbar jord er potensielt dyrkbar, men ikkje tatt i bruk enno. Begge er verna av jordvernomsyn.
Kvifor er jordvern viktig i Noreg?
Noreg har svært avgrensa del dyrka mark, under 3 prosent av landarealet. Matjord er ein ikkje-fornybar ressurs på menneskeleg tidsskala, og jordvern er derfor eit prioritert nasjonalt omsyn.
Korleis finn eg dyrkbar jord på ei tomt?
AR5-kartdata frå Norsk institutt for bioøkonomi (NIBIO) viser dyrkbar jord som arealtype. Placepoint gjer det mogleg å sjå dette direkte i kartvisinga for ein eigedom, noko som er nyttig i tidleg fase av akkvisjon.