Eigedomsmeklar

Ein eigedomsmeklar, i daglegtale ofte berre kalla meklar, er ein autorisert mellommann som hjelper ved kjøp og sal av fast eigedom. Meklaren opptrer mellom seljar og kjøpar, ordnar det praktiske og juridiske rundt handelen, og har plikt til å ta vare på interessene til begge partar. I Noreg er eigedomsmekling ei lovregulert verksemd, og berre føretak med løyve frå Finanstilsynet kan drive ho.

Yrket er regulert av eiendomsmeglingsloven, som stiller krav til utdanning, autorisasjon og forsvarleg framferd. Ein ansvarleg meklar skal vere eigedomsmeklar eller advokat med løyve. Sentralt står kravet om god meklarskikk og plikta til å gi kjøparen eit korrekt og fullstendig bilete av eigedomen. Meklaren utarbeider salsoppgåva (prospektet), hentar inn opplysningar frå matrikkelen, grunnboken og kommunen, og legg ved takst eller tilstandsrapport. Feil eller manglar i desse opplysningane kan utløyse erstatningsansvaret til meklaren, i tillegg til ansvaret seljaren har etter avhendingslova.

Arbeidet til meklaren følgjer ein fast gang: verdivurdering og prissetjing, marknadsføring, visning, bodrunde, og til slutt oppgjer. I bodrunden har meklaren plikt til å behandle alle bodgivarar likt og å føre ein etterprøvbar bodjournal. Ved oppgjeret handterer meklaren kjøpesummen via ein klientkonto, sørgjer for at heimelen blir overført til kjøparen gjennom tinglysing, og at panteretten til seljaren blir sletta før seljaren får utbetalt. Denne mellomliggjande rolla er grunnen til at oppgjeret blir rekna som trygt sjølv om partane ikkje kjenner kvarandre.

Meklaren tek normalt betalt med provisjon, ein avtalt prosentdel av salssummen, eventuelt eit fast honorar, i tillegg til dekning av utlegg til marknadsføring, innhenting av opplysningar og dokumentavgift. Honoraret er fritt avtalbart, og det lønner seg å samanlikne tilbod. Meklaren bør ikkje forvekslast med ein takstmann: takstmannen vurderer den tekniske tilstanden og verdien til eigedomen i ein takst, mens meklaren står for sjølve salsprosessen. Prisantydinga frå ein meklar er heller ikkje det same som ei uavhengig verdivurdering, sjølv om dei ofte ligg nær kvarandre.

Det er ikkje lovpålagt å bruke meklar. Seljaren kan velje sjølvsal, men gir då frå seg ansvarsforsikringa, oppgjershandteringa og marknadsapparatet til meklaren. Ei mellomløysing er at ein oppgjersmeklar eller bustadadvokat berre står for kontrakt og oppgjer, mens seljaren sjølv marknadsfører bustaden. Ved kjøp og sal av næringseigedom er det ofte ein næringsmeklar som handterer transaksjonen, og rollene er gjerne delte mellom ein transaksjonsrådgivar som finn og forhandlar handelen, og ein advokat som står for due diligence og kontrakt. Uansett form er det uavhengigheita og opplysningsplikta til meklaren som skil den profesjonelle handelen frå eit reint privat sal.

I Placepoint finn du mykje av det same grunnlaget som ein meklar byggjer på: data om eigedomen frå matrikkelen, eigarhistorikk og heftingar frå grunnboken, og omsetningstal i området. Det gjer det enklare å førebu eit sal, vurdere ei prisantyding eller forstå ein eigedom før bodrunden.

Frå Placepoints ordbok: Eigedomsmeklar

Meir informasjon: Eiendomsmeglingsloven, Finanstilsynet: eiendomsmegling, Norges Eiendomsmeglerforbund, Store norske leksikon: eiendomsmegler

Engelsk: Real estate agent (eiendomsmegler; a licensed intermediary in property sales, a regulated profession in Norway).

Vanlege spørsmål

Kva gjer ein eigedomsmeklar?

Ein eigedomsmeklar hjelper ved kjøp og sal av fast eigedom: verdivurdering, marknadsføring, visning, bodrunde og oppgjer. Meklaren skal ta vare på interessene til både seljaren og kjøparen etter eiendomsmeglingsloven.

Må ein eigedomsmeklar ha autorisasjon?

Ja. Eigedomsmekling er lovregulert, og berre føretak med løyve frå Finanstilsynet kan drive verksemda. Ansvarleg meklar må vere autorisert eigedomsmeklar eller advokat med løyve.

Kva er skilnaden på ein eigedomsmeklar og ein takstmann?

Meklaren står for sjølve salsprosessen. Ein takstmann vurderer den tekniske tilstanden og verdien til eigedomen i ein takst eller tilstandsrapport, som meklaren legg ved salsoppgåva.

Kva kostar ein eigedomsmeklar?

Meklaren tek vanlegvis provisjon (ein prosentdel av salssummen) eller eit fast honorar, pluss utlegg til marknadsføring, opplysningar og dokumentavgift. Honoraret er fritt avtalbart, så det lønner seg å samanlikne tilbod.

Kven har ansvaret dersom det er feil i salsoppgåva?

Både seljaren og meklaren kan bli ansvarlege. Seljaren svarar for manglar etter avhendingslova, mens meklaren kan bli erstatningsansvarleg for feil eller manglande opplysningar meklaren skulle ha henta inn eller formidla.