Energimerking
Energimerking er ein lovpålagd klassifisering av bygg på ein skala frå A til G som viser kor energieffektivt bygget er, og kor klimavennleg oppvarminga er. Skalaen er todelt: ein bokstavkarakter (A best, G dårlegast) for berekna levert energi per kvadratmeter, og ein fargekarakter (grøn til raud) for delen fornybar varme. Ordninga blir forvalta av Enova på vegner av Olje- og energidepartementet og er heimla i energimerkeforskriften (forskrift 2009-12-18-1665).
Plikta gjeld ved sal og utleige av bustad over 50 m² og av yrkesbygg over 1000 m². Plikta ligg på seljar eller utleigar; manglar energiattest i annonse og kontrakt, kan kjøpar eller leigetakar sjølv tinge ein på rekning til seljar. Yrkesbygg over 500 m² som ofte blir vitja av allmenta skal i tillegg ha eit synleg samandrag av energiattesten oppslått for besøkjande, etter energimerkeforskriften § 8a. Nye bygg skal energimerkast før ferdigattest eller mellombels brukstillating blir gitt.
Berekninga følgjer NS 3031 og byggjer på arealet BRA, klimasone, bygningskropp, ventilasjon, varmesystem og varmtvatn. Ho representerer normalisert energibruk under standardvilkår, ikkje faktisk forbruk det einskilde året. To like hus med ulik brukar kan derfor ha same merke, men ulik straumrekning. Karakteren A svarar omtrent til passivhusnivå; energikrava i TEK17 ligg på nivå med karakter B for dei fleste bygningskategoriane. Eldre bustader frå 1970- og 80-talet ligg typisk på E eller F.
For bustad under 1000 m² kan eigaren sjølv registrere energiattesten via sjølvbeteningsløysinga til Enova ved å taste inn opplysningar om bygget. Yrkesbygg, store bustadbygg og bustad der eigaren ikkje har tilstrekkeleg informasjon, krev måling og attestering av ein sertifisert energiekspert (energirådgivar klasse 1 eller 2 etter NS-EN 16247 / sertifiseringsordninga til NVE). Attesten varer i ti år, men må fornyast ved vesentlege bygningsmessige endringar eller ved bytte av varmesystem.
Energimerket er økonomisk relevant utover sjølve plikta. Merket inngår i screening for grøne lån hos norske bankar (typisk krav om karakter A, B eller C for bustadlån med rabatt) og i rapportering under EU-taksonomien for næringseigedom. For BREEAM-NOR-sertifisering tel energiattesten inn i kategorien Energi. Ved verdivurdering av næringseigedom blir karakteren stadig oftare brukt som ein risikofaktor: bygg med dårleg energimerke står i fare for å bli "stranded assets" når taksonomi-rapporteringa til leigetakarane tvingar fram grøne areal.
Kor påliteleg energimerket er, varierer. Sjølvregistrerte bustadattestar har låg kvalitet og bør ikkje åleine brukast som avgjerdsgrunnlag i transaksjonar. For næringseigedom der sertifisert ekspert har vore involvert, og særleg der målt energibruk avvik mindre enn 15 % frå berekna, er attesten eit reelt diagnoseverktøy. Ved tilstandsrapport etter avhendingslova eller bustadsalsrapport bør energiattesten sjåast i samanheng med faktisk energiforbruk dei siste tre åra; eit stort avvik mellom berekna og målt forbruk kan tyde på anten feil i registrert bygginformasjon eller bruksmønster som avvik vesentleg frå standardvilkåra.
I Placepoint blir registrert energimerke vist per bygning i bygningspanelet, og du kan filtrere portefølja på merke for å finne kva bygg som ligg lågast energiteknisk.
Slik blir datasettet vist i kartet
Datasettet inngår i kartlaget Bygningar som Enova energimerking:
Frå ordboka til Placepoint: Energimerking
Meir informasjon: Enova: Energimerking, Lovdata: Energimerkeforskriften, Store norske leksikon: energimerking av bygninger
Engelsk: Energy labelling (mandatory A-G energy performance classification of buildings).
Vanlege spørsmål
Når krevst energimerking?
Ved sal og utleige av bustad over 50 m² og av yrkesbygg over 1000 m². Yrkesbygg over 500 m² som ofte blir vitja av allmenta skal òg ha eit synleg samandrag av attesten oppslått for besøkjande.
Kor lenge er ein energiattest gyldig?
Ti år, med mindre bygget går gjennom vesentlege endringar eller varmesystemet blir bytta ut. Då må ny attest registrerast.
Kan eg energimerke huset mitt sjølv?
Ja, for bustad under 1000 m² kan eigaren registrere attesten sjølv på nettsida til Enova. Større bygg og yrkesbygg må attesterast av ein sertifisert energiekspert.
Kva tyder bokstavkarakteren og fargen?
Bokstaven (A til G) viser berekna levert energi per kvadratmeter. Fargen (grøn til raud) viser delen fornybar oppvarming. Dei to blir vurderte kvar for seg.
Kva skjer dersom seljar ikkje legg fram energiattest?
Kjøpar eller leigetakar kan tinge attesten på rekning til seljar. Mangelen kan òg inngå i eit eventuelt prisavslag etter avhendingslova.