Esri
Esri er det amerikanske programvareselskapet som lagar ArcGIS, den leiande plattforma for geografiske informasjonssystem (GIS) i verda. Namnet er ei forkorting for Environmental Systems Research Institute. Når ein norsk kommune, statsetat eller rådgjevar arbeider med digitale kart, reguleringsplanar eller stadfesta analysar, er det som regel Esri-programvare som ligg under.
Esri vart etablert i 1969 i Redlands i California av Jack og Laura Dangermond og er framleis eit privateigd, grunnleggjarstyrt selskap. Det har vokse til å bli den klart største aktøren i GIS-marknaden globalt, med ein posisjon på linje med det Adobe har i grafisk produksjon eller Autodesk i prosjektering. Inntektene kjem frå lisensar på ArcGIS-produkta, ikkje frå sal av data; sjølve kartdataa hentar brukarane frå nasjonale og kommersielle datakjelder.
Mykje av infrastrukturen for moderne GIS stammar frå Esri. Selskapet definerte shapefile-formatet på 1990-talet, og det er framleis eitt av dei mest utbreidde filformata for vektordata trass i alderen. Esri står òg bak File Geodatabase, eit lagringsformat med høg yting, men vanskeleg å lese utanfor Esris eigne verktøy, og bidreg aktivt til opne standardar som GeoJSON. Skiljet mellom Esris lukka format og opne alternativ er ei gjennomgåande problemstilling når data skal flyte mellom plattformer, og ein av grunnane til at norske offentlege etatar publiserer data i opne format som SOSI, GML og WMS- og WFS-tenester ved sida av Esri-formata.
I Noreg blir Esri-programvara seld og støtta av Geodata AS, som er Esris offisielle distributør og samtidig den einskildleverandøren med flest datasett i Placepoint. Geodata set saman ferdige tematiske kartlag (demografi, klimarisiko, næringsstatistikk) bygde på underliggjande kjelder som Statistisk sentralbyrå (SSB), Brønnøysundregistrene (BRREG) og Kartverket. Praktisk talt alle norske kommunar køyrer ArcGIS for planforvaltning, og Esris format og tenester er difor ein de facto standard i kommunal og statleg kartforvaltning.
For ein eigedomsaktør er Esri sjeldan noko du forheld deg til direkte. Eit fullt ArcGIS-oppsett krev GIS-kompetanse, lisensar og konfigurasjon, og er retta mot organisasjonar som byggjer eigne datatenester eller gjer tunge romlege analysar. Fagspesifikke verktøy som Placepoint dekkjer eigedomsanalyse utan at brukaren må byggje sitt eige GIS, men hentar i praksis frå mange av dei same underliggjande kjeldene, mellom anna via Geodatas Esri-baserte tenester. Forholdet til ArcGIS, opne alternativ som QGIS og dei aktuelle filformata er nærmare skildra i ArcGIS-oppføringa.
I Placepoint møter du Esri indirekte: fleire av kartlaga for demografi, næringsliv, risiko og energi blir leverte som ferdig samanstilte tenester frå Geodata AS, Esris norske distributør, og blir kombinerte med data direkte frå Kartverket, matrikkelen og FKB.
Meir informasjon: Esri: About Esri, Geodata: utvikleren bak ArcGIS, Store norske leksikon: GIS
Engelsk: Esri (Environmental Systems Research Institute, the US company behind ArcGIS).
Vanlege spørsmål
Kva er Esri?
Esri (Environmental Systems Research Institute) er det amerikanske selskapet som utviklar ArcGIS, den leiande GIS-programvara i verda. Selskapet vart grunnlagt i 1969 og er framleis privateigd og grunnleggjarstyrt.
Kva er skilnaden på Esri og ArcGIS?
Esri er selskapet; ArcGIS er produktfamilien selskapet lagar. På same måte som Microsoft lagar Office, lagar Esri ArcGIS. Når folk seier «vi brukar Esri», meiner dei som regel ArcGIS-plattforma.
Korleis får eg tak i Esri-programvare i Noreg?
Esri-programvara blir seld og støtta i Noreg av Geodata AS, som er Esris offisielle distributør. Geodata leverer òg ferdige data- og analysetenester bygde på plattforma.
Kva er ein shapefile?
Shapefile er eit filformat for vektordata (punkt, linjer, flater) som Esri definerte på 1990-talet. Det er framleis eitt av dei mest utbreidde formata for utveksling av kartdata, sjølv om nyare opne format som GeoPackage og GeoJSON er på veg inn.
Brukar Placepoint Esri?
Du forheld deg ikkje til Esri direkte i Placepoint, men fleire kartlag blir leverte som ferdig samanstilte tenester frå Geodata AS, Esris norske distributør, ved sida av data direkte frå Kartverket og matrikkelen.