Fastighet

Ein fastighet er den svenske eininga fast eigedom er delt inn i: eit stykke jord, avgrensa horisontalt og av og til også vertikalt, registrert som ei eiga eining med ein unik fastighetsbeteckning.

Definisjonen står i jordabalken 1 kap. 1 §: "Fast egendom är jord. Denna är indelad i fastigheter." Med jord meiner ein ikkje berre sjølve jordoverflata, men òg tre og vegetasjon, vatn, lufta over og grunnen under. Ein fastighet er ikkje ein bygning, han er arealet bygningen står på. Bygningar som eigaren av fastigheten sjølv har sett opp, blir normalt rekna som fastighetstillbehör, altså ein juridisk del av fastigheten på same måte som i det norske systemet, der bygning følgjer grunn. Unntaket er bygning på annan manns grunn, til dømes ved tomtefeste (svensk tomträtt eller arrende): der er bygningen lausøyre, ikkje fastighetstillbehör, fordi eigaren av bygningen ikkje eig grunnen.

Grensene til ein fastighet blir berre endra gjennom fastighetsbildning: avstyckning (utskiljing av ein ny fastighet), sammanläggning (to fastigheter blir slåtte saman), klyvning (ein fastighet med fleire sameigarar blir delt opp etter eigardel) og fastighetsreglering (areal blir overført mellom eksisterande fastigheter, det svenske motstykket til arealoverføring). Alle desse formene krev ei lantmäteriförrättning, og resultatet blir ført inn i fastighetsregistret med ny eller endra fastighetsbeteckning. Ein fastighet kan òg ha del i ei samfällighet: eit areal eller eit anlegg (veg, brygge, leidningsnett) som fleire fastigheter eig og bruker saman, utan at samfälligheten sjølv er ein eigen fastighet.

To reformer har utvida kva ein fastighet kan vere. Frå 1. januar 2004 (SFS 2003:1281-1284, endringar i jordabalken og fastighetsbildningslagen, sjå fastighetsbildning) blei tredimensionell fastighet (3D-fastighet) mogleg: ein fastighet avgrensa både horisontalt og vertikalt, uavhengig av fastighetene over og under. Det gjer at ulike etasjar i same bygningsvolum kan eigast av ulike partar, typisk butikkar og bustader bygde over jernbanespor, eller garasjeanlegg og datahallar under fastigheter som andre eig. Frå 2009 kom ägarlägenhet: ein 3D-fastighet avgrensa til éi einskild bueining, som gir ein bebuar direkte eigedomsrett til leilegheita si, medrekna lagfart som kan søkjast om, i motsetnad til ein bostadsrätt, som er eit andelseigarskap i ein forening og ikkje ein fastighet i det heile.

For ein norsk lesar er fastighet det næraste ein kjem ein matrikkelenhet, oftast ein grunneiendom. Samanlikninga sviktar likevel på eitt punkt: Noreg har matrikkelen og grunnboken som to skilde register, eitt for dei fysiske tilhøva og eitt for rettane. Sverige har ikkje noko eige matrikkelomgrep. Alt er samla i fastighetsregistret hos Lantmäteriet, som er både objektregister og rettsregister i eitt.

Frå Placepoint si ordbok: Fastighet

Meir informasjon: Jordabalken (1970:994), Lantmäteriet: Tredimensionell fastighetsindelning, Lantmäteriet: Ägarlägenheter

Engelsk: Fastighet is the Swedish real property unit (roughly "real estate parcel"), the basic building block of the Swedish land system (Swedish-specific term, no exact English equivalent).

Vanlege spørsmål

Kva er ein fastighet?

Ein fastighet er eit avgrensa stykke jord, registrert som eiga eining i fastighetsregistret med ein unik fastighetsbeteckning. Han er den grunnleggjande eininga i det svenske eigedomssystemet, definert i jordabalken 1 kap. 1 §.

Kva er skilnaden på ein fastighet og ein bygning?

Fastigheten er arealet. Bygningen som står på han, blir normalt rekna som fastighetstillbehör og følgjer fastigheten automatisk ved sal. Unntaket er bygning på annan manns grunn, som ved tomträtt, der bygningen er lausøyre og blir seld separat frå grunnen.

Kva er ein tredimensionell fastighet?

Ein 3D-fastighet er avgrensa både horisontalt og vertikalt, ikkje berre i planet. Ordninga kom i 2004 og gjer at ulike etasjar i same bygningsvolum kan høyre til ulike eigarar, til dømes butikkar bygde over eit jernbanespor.

Er ein ägarlägenhet det same som ein norsk eierseksjon?

Nei. Ein ägarlägenhet er ein eigen fastighet (ein 3D-fastighet avgrensa til éi bueining), medan ein norsk eierseksjon er ein sameigedel i ein bygning, ikkje ein sjølvstendig matrikkelenhet. Ein bostadsrätt ligg nærare den norske borettslagsmodellen, men er heller ikkje ein fastighet.

Kva er det norske motstykket til ein fastighet?

Næraste parallell er ein grunneiendom eller matrikkelenhet. Skilnaden er at Sverige ikkje har noko eige matrikkelomgrep skilt frå rettsregisteret: begge delar ligg samla i fastighetsregistret hos Lantmäteriet.