Festegrunn

Festegrunn er ein del av ein eigedom som er bortfesta, altså leigd bort på langsiktig kontrakt, og som er registrert som ei eiga eining i matrikkelen med eige festenummer. Han oppstår når ein grunneigar (bortfestaren) festar bort eit avgrensa areal til ein annan (festaren), typisk slik at festaren kan ha eller føre opp ein bustad eller ei hytte på grunnen utan å eige sjølve tomta. Festegrunn er dermed den matrikkeltekniske sida av eit tomtefeste: der festeavtalen er kontrakten, er festegrunnen den registrerte eininga avtalen knyter seg til.

I matrikkelen blir festegrunn identifisert med matrikkelnummeret til den underliggjande grunneigedomen pluss eit eige festenummer (forma blir gårdsnummer/bruksnummer/festenummer). Festegrunnen er ikkje ein sjølvstendig grunneigedom; han ligg som ei eiga eining på ein eksisterande eigedom, og grunnen blir framleis eigd av bortfestaren. Likevel kan festeretten i praksis omsetjast, tinglysast og pantsetjast nesten som ein sjølveigd eigedom, og bygningane festaren eig står på festegrunnen. Dette skiljet mellom eigedomsretten til grunnen og retten festaren har til å bruke han er kjernen i heile ordninga.

Festegrunn blir oppretta ved ei eiga forretning som fører eininga inn i matrikkelen, på same måte som ei oppmålingsforretning for ei ny tomt. Når eit festeforhold opphøyrer, for eksempel ved innløysing der festaren kjøper grunnen, kan festegrunnen slåast saman med grunneigedomen eller bli ein sjølvstendig grunneigedom. Forholdet mellom festar og bortfestar, mellom anna festeavgift, varigheit, innløysing og forlenging, blir regulert av tomtefesteloven, mens festegrunnen som matrikkelenhet følgjer reglane i matrikkellova.

For ein kjøpar er det viktig å sjå skilnaden på å kjøpe ein eigedom og å ta over ein festerett på festegrunn. Ved festegrunn følgjer det med ei løpande festeavgift og ein kontrakt med vilkår om varigheit og innløysing, som påverkar både kostnad og verdi. Ei låg festeavgift med lang attståande festetid og gunstige innløysingsvilkår er verdt meir enn ei kort avtale med høg avgift og usikker forlenging. Festegrunn blir lett forveksla med festetomt, som omtalar den festa tomta sett frå brukssida; festegrunn er den tilsvarande eininga slik ho er registrert i matrikkelen.

Eit forhold som ofte blir oversett, er kor sterkt festevilkåra slår inn på verdien. Tomtefesteloven gir festaren rett til både forlenging og innløysing av festet på nærmare vilkår, men storleiken på festeavgifta og høvet til å regulere ho kan variere mykje mellom gamle og nye avtalar. Ein festegrunn med ei låg, lite regulerbar avgift og rett til innløysing til ein gunstig pris er nær ei sjølveigd tomt i verdi, mens ei høg og oppjusterbar avgift trekkjer verdien klart ned.

I Placepoint ser du om ei eining er ein festegrunn gjennom matrikkelopplysningane, med feste- og bruksnummer og forholdet til den underliggjande grunneigedomen, som utgangspunkt for å forstå eigar- og festeforholdet.

Slik blir datasettet vist i kartet

Datasettet er ein del av kartlaget Eigedom som Festegrunn:

Frå ordboka til Placepoint: Festegrunn

Meir informasjon: Tomtefesteloven, Matrikkellova, Kartverket: eiendomsgrenser og matrikkeldata

Engelsk: Leasehold parcel (festegrunn; a leased-out part of a property registered as its own cadastral unit, the registry counterpart to a ground lease).

Vanlege spørsmål

Kva er festegrunn?

Festegrunn er ein bortfesta del av ein eigedom, registrert som ei eiga eining i matrikkelen med eige festenummer. Festaren leiger retten til å bruke grunnen, mens bortfestaren framleis eig han.

Kva er skilnaden på festegrunn og festetomt?

Festegrunn er eininga slik ho er registrert i matrikkelen. Festetomt omtalar den festa tomta sett frå brukssida. Dei skildrar same forhold frå kvar sin vinkel, og heng saman med tomtefeste.

Korleis blir festegrunn identifisert?

Med matrikkelnummeret til den underliggjande grunneigedomen pluss eit festenummer (gårdsnummer/bruksnummer/festenummer). Festegrunnen er ikkje ein sjølvstendig grunneigedom.

Kan festegrunn kjøpast og pantsetjast?

Festeretten kan omsetjast, tinglysast og pantsetjast nesten som ein sjølveigd eigedom, og festaren eig bygningane. Sjølve grunnen blir framleis eigd av bortfestaren.

Kva regulerer festegrunn?

Forholdet mellom festar og bortfestar følgjer tomtefesteloven, mens festegrunnen som matrikkelenhet følgjer matrikkellova.