Gesimshøyde
Gesimshøyde er avstanden frå bakken opp til skjeringa mellom yttervegg og takflate. Ho blir målt frå gjennomsnittsnivået til ferdig planert terreng rundt bygningen, ikkje frå det opphavlege terrenget. Saman med mønehøgd, BYA og BRA er gesimshøgd eit av dei viktigaste tala som set den fysiske ramma for kor mykje du kan byggje på ei tomt.
Den juridiske ramma ligg i plan- og bygningslova § 29-4, som set ei allmenn grense på 8 meter gesims og 9 meter møne om ikkje anna følgjer av plan, og i byggteknisk forskrift TEK17 § 6-2, som definerer målereglane. På bygg med utstikkande hovudgesims er det normalt overkant gesims som utgjer referanselinja. For pulttak blir skjeringa mellom den høgaste fasaden og taket rekna som gesims, mens mønehøgd alltid er det høgaste punktet på taket.
Skrår terrenget kraftig, blir gjennomsnittsnivået rekna ut frå det planerte terrenget. Oppfylling påverkar altså tillaten høgd, og reguleringsføresegnene til kommunen kan krevje at du teiknar ein terrengprofil for å dokumentere utrekninga. Takoppbygg som stikk meir enn 0,3 m opp over takflata, skal etter TEK17 § 6-2 reknast med i høgda, og det gjeld òg ark, takoppløft og tekniske oppbygg.
Reguleringsplanen er det operative instrumentet og kan gå lenger enn lova på fleire måtar:
- Gi kotehøgder (absolutt høgd over havet) framfor relativ høgd, slik at fyllingar ikkje gir høgare bygg.
- Setje differensierte høgder for ulike byggjehjørne eller delfelt.
- Knyte tillaten mønehøgd til takvinkel.
- Skilje mellom hovudbygg og uthus.
- Setje krav til siktlinjer eller utsiktskorridorar.
Gesimshøgd er ein gjengangar i nabovarsel, klagesaker og dispensasjonar fordi ho i praksis avgjer talet på etasjar og utforminga av taket. Eit avvik på ein halv meter kan vere skilnaden mellom tre og fire etasjar, og dermed mellom eit lønsamt og eit ulønsamt prosjekt. Riksantikvaren og kommunale styresmakter er særleg opptekne av gesimshøgd i bevaringsverdige bymiljø (regulert med omsynssone H570) der silhuetten til bygningen er ein del av kulturmiljøet.
For utviklarar er det kritisk å stadfeste at den faktiske gesimshøgda i prosjektet held seg innanfor reguleringsføresegnene før du søkjer rammeløyve. Avvik som blir oppdaga seint i prosessen, kan utløyse omarbeiding av teikningar, nytt nabovarsel eller dispensasjonssøknad, alt med tilhøyrande tidstap.
I Placepoint blir målbart areal og høgdedata viste i bygningspanelet. Reguleringsføresegnene som gjeld for tomta, finn du i eigedomspanelet.
Slik ser det ut i Placepoint
I Placepoint finn du dette i Bygningspanel:
Frå Placepoints ordbok: Gesimshøyde
Meir informasjon: Lovdata: Plan- og bygningsloven § 29-4, DiBK: TEK17 § 6-2 Høyde, Store norske leksikon: gesimshøyde
Engelsk: Cornice height (per Plan- og bygningsloven, eaves height of a building).
Vanlege spørsmål
Kva er gesimshøyde?
Gesimshøgd er avstanden frå gjennomsnittsnivået til ferdig planert terreng rundt bygningen til skjeringa mellom yttervegg og takflate. Ho er ofte regulert i reguleringsplan eller kommuneplan.
Korleis blir gesimshøyde målt?
Gesimshøgd blir målt frå gjennomsnittleg planert terreng rundt bygningen til der yttervegg møter takflata, ikkje til toppen av taket. Det er reguleringsføresegnene til kommunen som fastset målemetoden.
Kva er skilnaden på gesimshøyde og mønehøyde?
Mønehøgd blir målt til toppen av taket (skjeringa mellom to takflater). Gesimshøgd blir målt til der takflata møter ytterveggen. Begge blir brukte til å regulere høgda på bygningar.
Korleis er gesimshøyde regulert i norske planar?
Gesimshøgd blir regulert i reguleringsplan eller i arealdelen til kommuneplanen. Maks tillaten gesimshøgd er ei av dei vanlegaste avgrensingane for storleiken på bygningar og er viktig å kontrollere i prosjekteringa.
Kvifor er gesimshøyde viktig i byggjeprosjektering?
Gesimshøgd påverkar talet på etasjar og utforminga av taket. Ei låg gesimshøgd kan avgrense høvet til flatt tak eller mange etasjar, mens høgare gesims gir større fleksibilitet.