Grensejustering

Grensejustering er ei mindre justering av ei eksisterande eigedomsgrense, der eit avgrensa areal blir overført mellom to nabotomter utan å opprette ein ny matrikkelenhet og utan tinglysing av nytt skøyte. Ho blir brukt når naboar vil rydde opp i ei uklar grense, gi nokre meter ekstra plass til ein utvida veranda eller flytte grensa litt for å rette opp ei gammal skeivheit. Grensejustering er det enklaste matrikkelinngrepet i lovverket.

Heimelen er matrikkellova § 16, som slår fast at berre eit mindre areal kan overførast, og som delegerer til departementet å fastsetje areal- og verdigrenser i forskrift. Dei konkrete grensene er sette i matrikkelforskrifta § 34: arealet som blir overført, kan maksimalt utgjere 5 % av det samla arealet til den minste eigedommen, eller 500 m², det av dei to som er minst. I tillegg er det krav om at justeringa ikkje rører bygningar med monaleg verdi, og at ho ikkje utløyser krav om dispensasjon frå reguleringsplan. Verdivridinga mellom dei to eigedommane må vere lita. Betaler ein part vederlag for arealet, må vederlaget vere beskjedent for at justeringa skal kunne handterast som grensejustering og ikkje som arealoverføring.

Skilnaden mot arealoverføring er den viktigaste praktiske distinksjonen. Grensejustering krev ikkje tinglysing av nytt skøyte, ikkje dokumentavgift, og ikkje oppgjer gjennom meklar. Ho krev oppmålingsforretning hos kommunen og oppdatering av matrikkelen, men sjølve heimelen blir ikkje flytta. Det er berre kva grunnboksbladet skildrar som utstrekninga til eigedommen, som blir justert. Heftingar og pant på eigedommane blir heller ikkje direkte rørte. Arealoverføring krev derimot full tinglysingsbehandling og dokumentavgift.

Prosessen startar med at ein av grunneigarane sender rekvisisjon om oppmålingsforretning til kommunen, som er matrikkelstyresmakt. Kommunen kontrollerer at vilkåra i § 16 er oppfylte, varslar naboar og held forretninga, der ny grense blir målt inn og merkt med grenserøys eller målestokk. Begge heimelshavarane må samtykkje skriftleg. Etter forretninga blir det gitt ut oppdatert matrikkelbrev for begge eigedommane, og endringa blir send til Kartverket for matrikkelføring. Kommunen kan ta saksbehandlings- og oppmålingsgebyr. Tinglysingsgebyr kjem berre på dersom matrikkelendringa krev påteikning på grunnboksbladet, noko ho vanlegvis ikkje gjer for rein grensejustering.

Vilkåret om at justeringa ikkje skal røre bygningar eller rettar med monaleg verdi, er det vanlegaste avslagsgrunnlaget. Dersom arealet som blir overført inneheld ein del av eit bustadhus, ein garasje, eit anneks eller ein monaleg hage, må saka behandlast som arealoverføring eller frådeling. Det same gjeld dersom det er knytt servituttar som vegrett, brønn- eller leidningsrett til det arealet som blir flytta. Rettsvernet for servituttane heng av tinglysing, og ein kompleks rettssituasjon blir ofte teken ut av grensejusteringssporet.

Klager på grensejustering går først til kommunen og deretter til Statsforvaltaren. Naboar som ikkje er part, men som meiner grensa er feil, kan i ettertid krevje klarlegging av eksisterande grense etter matrikkellova § 17, som gir heimel for ei eiga oppmålingsforretning for å klarleggje og dokumentere ei allereie etablert grense der det er usemje om nøyaktig forløp. Grensejustering er berre for dei tilfella der begge partar er samde.

For utviklarar er grensejustering nyttig for å rette opp småfeil i ei gammal utskiljingssak før utbygginga startar. Mange tomter frå 1950- og 60-talet har grenser som ikkje samsvarar med faktisk bruk, eller som kryssar gjerde og hekkar. Ei oppmålingsforretning gir både rydda matrikkelgrunnlag og betre dokumentasjon ved seinare sal.

I Placepoint kan du sjå eigedomsgrensene og naboeigedommane i matrikkelen som kartlag, og verifisere oppmålte grenser opp mot faktisk bygningsmasse frå eigedomspanelet.

Slik ser det ut i Placepoint

I Placepoint finn du dette i Eigedomspanel:

Frå Placepoints ordbok: Grensejustering

Meir informasjon: Lovdata: Matrikkellova § 16, Kartverket: Grensejustering, Lovdata: Matrikkelforskrifta § 34

Engelsk: Boundary adjustment (minor cadastral boundary change between matrikkel units).

Vanlege spørsmål

Kva er grensejustering?

Grensejustering er ei mindre justering av ei eksisterande eigedomsgrense der eit avgrensa areal blir overført mellom to nabotomter utan å opprette ein ny matrikkelenhet eller tinglyse nytt skøyte.

Kva er maksgrensa for kor mykje areal som kan overførast?

Maksimalt 5 % av det samla arealet til den minste eigedommen, eller 500 m², det av dei to som er minst, jf. matrikkelforskrifta § 34 med heimel i matrikkellova § 16.

Når må eg bruke arealoverføring i staden for grensejustering?

Dersom arealet er større enn maksgrensene, dersom vederlaget mellom partane er monaleg, eller dersom bygningar eller verdsette rettar blir rørte, må saka behandlast som arealoverføring med fullt skøyte og dokumentavgift.

Må naboane varslast?

Ja, kommunen varslar naboar i samband med oppmålingsforretninga. Begge heimelshavarane må samtykkje skriftleg før justeringa kan gjennomførast.

Påverkar grensejustering pant og heftingar?

Vanlegvis ikkje. Pant og heftingar ligg på sjølve eigedommen og blir ikkje rørte når grensa blir flytta innanfor rammene i lova.