Grunnbok

Grunnboka er Noregs offisielle register over tinglyste rettar og heftelsar i fast eigedom og borettslagsandelar. Saman med matrikkelen utgjer ho ryggrada i det norske eigedomssystemet, og ho er det rettsregisteret du må halde deg til ved kjøp, sal, pantsetjing og verdivurdering. Det er her du ser kven som juridisk eig ein eigedom, kven som har pant i han, og kva servituttar, leigerettar og andre avtalar som kviler på han. Registeret blir drifta av Kartverket som tinglysingsstyresmakt og har heimel i tinglysingslova frå 1935.

Kvar eigedom har sitt eige grunnboksblad, delt i to hovuddelar: heimelsdelen (eigar og eigardelar) og heftelsesdelen (pant, servituttar, festeavtalar, forkjøpsrettar, bruksrettar og urådigheitserklæringar). For borettslag blir tilsvarande opplysningar førte i Borettsregisteret, eit delregister under grunnbokssystemet som dekkjer andelsleilegheiter og pantsetjinga av dei. Når eit dokument blir tinglyst, blir retten offentleg kjend og får rettsvern. Tidspunktet for tinglysing avgjer prioriteten mellom konkurrerande rettar etter tinglysingslova § 20: den som registrerer først, går føre. Sidan 2017 skjer tinglysinga elektronisk for bankar, advokatar og eigedomsmeklarar via eDokumentmottak hos Kartverket, vanlegvis ferdigbehandla same dag.

Grunnboka har positiv og negativ truverdigheit. Positivt tyder at ein godtruande ervervar kan stole på opplysningane som står der, og at staten har objektivt erstatningsansvar for feil etter tinglysingslova § 35. Negativt tyder at ein ikkje-tinglyst rett kan tape rangen mot ein seinare godtruande ervervar som tinglyser før. Det er denne ekstinktive verknaden som gjev grunnboka praktisk verdi: kjøparen kan handle på det registeret faktisk viser, ikkje på det seljaren måtte påstå. Ved konkurs hos heimelshavaren blir konkursopninga tinglyst i grunnboka, og utleggspanta til kreditorane rangerer etter tinglysingstidspunkt på same måte som frivillige heftelsar.

Tinglysing kostar eit fast tinglysingsgebyr per dokument, og ved overføring av heimel til fast eigedom kjem i tillegg dokumentavgift på 2,5 % av salssummen, med visse unntak (mellom anna for arv, gåve mellom ektefellar og heimelsoverføring i borettslag). Avgifta blir betalt av ervervaren og er den største enkeltkostnaden i dei fleste eigedomshandlar.

Grunnboka er offentleg og kan slåast opp av kven som helst. Profesjonelle brukar tre typar utskrifter avhengig av formål: ein grunnboksutskrift viser heile grunnboksbladet, ein panteattest viser berre aktive heftelsar, og ein panteattest med historikk viser òg sletta heftelsar. Sjølvbetjent oppslag gjer du på eiendomsregisteret.kartverket.no, mens stadfesta utskrifter blir bestilte frå Kartverket. Matrikkelen fortel deg kva ein eigedom er; grunnboka fortel deg kven som har kva i han. Dei to blir alltid brukte saman.

I Placepoint blir sentrale grunnboksopplysningar viste direkte i eigedomspanelet når du klikkar på ein eigedom i kartet, så du slepp å veksle mellom kartinnsyn og tenestene til Kartverket for å sjå eigarforhold og heftelsar.

Slik ser det ut i Placepoint

I Placepoint finn du dette i Eigedomspanel:

Frå ordboka til Placepoint: Grunnbok

Meir informasjon: Kartverket: Kva er grunnboka?, Lovdata: Tinglysingslova, Skatteetaten: Dokumentavgift, Store norske leksikon: grunnbok

Engelsk: The Land Register (Norwegian registry of title and encumbrances on real property).

Vanlege spørsmål

Kva er grunnboka?

Grunnboka er Noregs offisielle register for tinglyste rettar og heftelsar på fast eigedom og borettslagsandelar. Ho blir forvalta av Kartverket og er offentleg tilgjengeleg.

Kva slags informasjon finst i grunnboka?

Grunnboka inneheld opplysningar om heimelshavar (tinglyst eigar), pengeheftelsar (pant), servituttar, forkjøpsrettar, leigerettar og andre avtalte rettar knytte til eigedommen.

Kva tyder rettsvern i grunnboka?

Tinglysning i grunnboka gjev rettsvern. Det tyder at retten er verna mot kreditorar og andre som måtte hevde rettar i same eigedom. Utan tinglysning kan retten til kjøparen vere utsett.

Kva er skilnaden på grunnboka og matrikkelen?

Matrikkelen er eit register over alle eigedommar i Noreg med informasjon om grenser, areal og adresser, men ikkje om eigarforhold og heftelsar. Det er grunnboka som registrerer juridiske rettar.

Korleis søkjer eg i grunnboka?

Du kan søkje i grunnboka via kartverket.no. Placepoint integrerer òg grunnboksdata slik at du får tilgang til relevante eigaropplysningar direkte i kartgrensesnittet.