Grunneigedom

Ein grunneigedom er ein avgrensa del av jordoverflata med eigne grenser, registrert som ei eiga eining i matrikkelen med eige gards- og bruksnummer. Det er den vanlegaste forma for fast eigedom i Noreg, og den dei fleste tenkjer på når dei høyrer ordet «eigedom»: ei tomt med eller utan bygningar, avgrensa av eigedomsgrenser på bakken.

Grunneigedomen er éin av fleire typar matrikkelenhet. Dei andre er anleggseigedom (ein eigedom i eit avgrensa volum over eller under bakken, for eksempel ein parkeringskjellar under ein annan eigedom), eigarseksjon (ein seksjonert del av ein bygd eigedom, typisk ein leilegheit med einerett til bruk), festegrunn (ein bortfesta del av ein grunneigedom) og jordsameige. Felles for dei alle er at dei er sjølvstendige einingar i matrikkelen og kan kjøpast, seljast, pantsetjast og tinglysast kvar for seg. Ein grunneigedom strekkjer seg som hovudregel så langt interessa til eigaren rekk, både oppover og nedover, men blir avgrensa av lovgjeving, naborettslege reglar og offentlege rettar.

Grensene for ein grunneigedom er registrerte i matrikkelen og viste i eigedomskartet til Kartverket. Nøyaktigheita varierer: for nyare eigedommar er grensene målte inn med god presisjon, mens eldre eigedommar kan ha grenser som berre er skildra i gamle dokument eller anslåtte i kartet. Ved tvil eller behov for nøyaktige grenser kan det bli kravd ei oppmålingsforretning, som fastset og merkjer grensene og fører dei inn i matrikkelen. Skal ein grunneigedom delast, blir ein ny grunneigedom oppretta gjennom fradeling, som også er ei oppmålingsforretning.

Ein grunneigedom blir identifisert med matrikkelnummer i forma kommunenummer-gårdsnummer/bruksnummer, eventuelt med feste- og seksjonsnummer i tillegg. Dette nummeret er den eintydige nøkkelen som bind saman opplysningar om eigedomen på tvers av register: Grunnboken for eigarforhold og heftingar, matrikkelen for grenser og bygningar, og kommunale register for reguleringsplan og byggjesak. Éin grunneigedom kan bestå av fleire åtskilde teigar, altså fleire fysisk skilde areal som juridisk høyrer til same eigedom.

Ei vanleg kjelde til misforståingar er at bygningane på ein eigedom ikkje er det same som sjølve grunneigedomen. Eit bygg er registrert i matrikkelen knytt til eigedomen, men eigedomsretten følgjer grunnen, ikkje murane. Står eit bygg delvis over ei nabogrense, eller deler fleire bygg same tomt, kan forholdet mellom bygg og eigedom bli samansett. Skal ulike delar av ein bygd eigedom eigast kvar for seg, må eigedomen anten delast i nye grunneigedommar eller seksjonerast til eigarseksjonar.

I Placepoint er grunneigedomen den grunnleggjande eininga du slår opp: areal og grenser frå matrikkelen, bygningar som står på han, eigarforhold og heftingar frå Grunnboken, og kva reguleringsplan som gjeld. Søkjer du opp ei adresse eller eit matrikkelnummer, er det ein grunneigedom du som regel landar på.

Slik blir datasettet vist i kartet

Datasettet er ein del av kartlaget Eigedom som Matrikkelen - eigedomskart:

Frå Placepoints ordbok: Grunneigedom

Meir informasjon: Matrikkellova, Kartverket: om matrikkelen, Store norske leksikon: grunneiendom

Engelsk: Land property / cadastral parcel (grunneiendom; the most common type of real property unit in the Norwegian cadastre).

Vanlege spørsmål

Kva er ein grunneigedom?

Ein grunneigedom er eit avgrensa stykke grunn registrert som ei eiga eining i matrikkelen med eige gards- og bruksnummer. Det er den vanlegaste typen fast eigedom i Noreg.

Kva er forskjellen på grunneigedom, anleggseigedom og eigarseksjon?

Alle er typar matrikkelenhet. Ein grunneigedom er avgrensa på bakken. Ein anleggseigedom er avgrensa som eit volum (for eksempel under bakken). Ein eigarseksjon er ein seksjonert del av ein bygd eigedom, typisk ein leilegheit.

Korleis er grensene fastsette?

Grensene er registrerte i matrikkelen og viste i eigedomskartet til Kartverket. For eldre eigedommar kan dei vere unøyaktige; nøyaktige grenser blir fastsette gjennom ei oppmålingsforretning.

Kva er eit matrikkelnummer?

Det er den eintydige identifikatoren for eigedomen, på forma kommunenummer-gårdsnummer/bruksnummer. Nummeret bind saman opplysningar i matrikkelen, Grunnboken og kommunale register.

Kan ein grunneigedom bestå av fleire teigar?

Ja. Éin grunneigedom kan bestå av fleire fysisk skilde areal (teigar) som juridisk høyrer til same eigedom og same matrikkelnummer.