Handpenning

Handpenning er depositumet kjøparen betaler når köpekontraktet blir signert. Beløpet er ei sikring for seljaren dersom kjøparen ikkje fullfører handelen, og blir trekt frå den endelege kjøpesummen når oppgjeret blir gjort opp.

Handpenningen er vanlegvis rundt 10 % av kjøpesummen, men storleiken er ikkje lovfesta. Prosentsatsen er ein bransjenorm som speglar seg i Fastighetsmäklarinspektionens eigen tilsynspraksis og i rutinane til mäklaren ved kontraktsskrivning, ikkje eit krav i jordabalken.

Beløpet blir normalt betalt inn på klientmedelskontoen til mäklaren, ein konto som er skild frå dei eigne midlane til mäklarforetaket. Etter fastighetsmäklarlagen (2021:516) 3 kap. 4 § skal mäklaren snarast overlevere handpenningen til seljaren, med mindre kjøpar, seljar og mäklaren i staden har inngått eit depositionsavtal, ein skriftleg avtale signert av alle tre partar om at beløpet blir ståande på kontoen til vilkåra i köpekontraktet er oppfylte. Har köpekontraktet eit svävarvillkor, til dømes eit lånevilkår, er eit depositionsavtal i praksis nesten alltid nødvendig, sidan handelen enno ikkje er endeleg.

Fullfører ikkje kjøparen handelen utan gyldig grunn, har seljaren rett til å heve kjøpet og behalde handpenningen som erstatning for tapet sitt. Handpenningen dekkjer ikkje automatisk heile tapet til seljaren: er tapet større enn handpenningen, må seljaren sannsynleggjere det overskytande beløpet særskilt overfor kjøparen. Skuldast bròtet derimot at eit svävarvillkor ikkje blir oppfylt, til dømes at kjøparen ikkje får lånetilsegn innan fristen, blir dette ikkje rekna som misleghald. Handelen går tilbake, og kjøparen får heile handpenningen tilbake.

Bindinga gjeld begge vegar. Angrar seljaren seg etter at köpekontraktet er signert, kan kjøparen krevje at handelen blir fullført eller krevje skadestand for tapet dette fører med seg, i tillegg til å få handpenningen tilbake. Handpenningen vernar altså berre seljaren mot misleghald frå kjøparen; han regulerer ikkje pliktene til seljaren dersom bròtet går motsett veg.

Ligg handpenningen på klientmedelskontoen i påvente av oppgjer eller eit depositionsavtal, skal kontoen vere renteberande. Renter over 100 kr følgjer hovudbeløpet til den av kjøpar eller seljar som til slutt har rett til pengane, avklart så snart det er klart kven det er.

Det norske motstykket er handpengar, og likskapen stoppar i praksis ved prosentsatsen. Handpengar på rundt 10 % av kjøpesummen var vanleg i Noreg òg, men etter ei endring i eiendomsmeglingsloven § 6-9 tredje ledd, som tredde i kraft 1. juli 2014, blir handpengar i praksis ikkje lenger brukte i norsk eigedomsomsetnad, sjølv om ordninga ikkje er direkte forboden. Norske meklarar handterer i staden heile kjøpesummen samla ved overtaking, via klientkontoen og i takt med at skjøtet blir tinglyst. Sverige har altså halde på ein praksis Noreg i det store og heile har lagt bort.

Frå Placepoints ordbok: Handpenning

Meir informasjon: FMI: Klientmedel, fastighetsmäklarlagen (2021:516), Lovdata: eiendomsmeglingsloven § 6-9

Engelsk: Earnest money deposit paid when a Swedish purchase contract is signed.

Vanlege spørsmål

Kva er handpenning?

Handpenning er depositumet kjøparen betaler når köpekontraktet blir signert. Det er ei sikring for seljaren og blir trekt frå kjøpesummen ved oppgjer.

Kor mykje er handpenningen vanlegvis?

Rundt 10 % av kjøpesummen. Storleiken er ikkje lovfesta, men er ein bransjenorm i svensk eigedomshandel.

Må handpenningen deponerast hos mäklaren?

Nei. Etter fastighetsmäklarlagen (2021:516) 3 kap. 4 § skal mäklaren normalt overlevere beløpet til seljaren med ein gong. Beløpet blir berre ståande hos mäklaren dersom kjøpar, seljar og mäklaren har signert eit eige depositionsavtal.

Kva skjer dersom kjøparen ikkje fullfører handelen?

Seljaren kan heve kjøpet og behalde handpenningen som erstatning for tapet sitt. Er det faktiske tapet til seljaren større enn handpenningen, må det overskytande beløpet sannsynleggjerast særskilt.

Kva skjer med handpenningen dersom eit svävarvillkor ikkje blir oppfylt?

Då blir det ikkje rekna som misleghald. Handelen går tilbake, og kjøparen får heile handpenningen tilbake, sidan vilkåret for å fullføre kjøpet aldri blei oppfylt.

Er handpenning det same som norske handpengar?

Prosentsatsen liknar, men praksisen har gått kvar sin veg. Etter ei lovendring i 2014 blir handpengar i praksis ikkje lenger brukte i Noreg, medan handpenning framleis er standard ved svenske fastighetskjøp.