Omsynssone

Ei omsynssone er eit område avmerkt i ein arealplan der det skal takast eit bestemt omsyn ved bruk og utbygging, rettsleg bindande og utan å overstyre sjølve arealformålet. For utviklarar er kartlegging av omsynssoner tidleg i akkvisjonsprosessen avgjerande: ei sone for ras eller kulturminne kan stoppe eit prosjekt, og ei sone for samordna planlegging kan utsetje det med fleire år.

Heimelen ligg i plan- og bygningslova § 11-8 for arealdelen i kommuneplanen og § 12-6 for reguleringsplanar. Kart- og planforskrifta § 9 styrer den teiknetekniske utforminga i SOSI-formatet. Lova listar seks hovudtypar:

• Sikrings-, støy- og faresoner (a). Drikkevasskjelder, flyplasstøy, ras og skred, flaum, høgspent. Byggjer på offentlege temakart frå fagstyresmaktene.
• Soner med særlege krav til infrastruktur (b). Felles avkøyrsel, fjernvarme, parkering, vatn/avlaup.
• Sone med særleg omsyn (c). Landbruk, reindrift, mineralressursar, friluftsliv, grønstruktur, landskap eller vern av natur- og kulturmiljø.
• Bandleggingssoner (d). Tidsavgrensa, normalt fire år med høve til fire års forlenging, medan eit vedtak etter særlov eller plan- og bygningslova blir førebudd (typisk veg, jernbane eller verneplan under handsaming).
• Soner for samordna vidare planarbeid (e). Krev felles plan før utbygging kan starte; blir brukt ved transformasjonsområde eller område med fleire grunneigarar.
• Soner for vidareføring av eldre reguleringsplanar (f). Held gjeldande plan i kraft sjølv om kommuneplanen er nyare.

Kvar hovudtype har detaljerte underkodar etter kart- og planforskrifta: H110 sikringssone vassforsyning, H310 ras- og skredfare, H320 flaumfare, H370 høgspent, H410 støysone gul, H510 grønstruktur, H570 bevaring kulturmiljø, H730 bandlegging etter særlov, H910 vidareføring eldre plan. Desse kodane møter utbyggjar og rådgjevar i SOSI-data og i det digitale planregisteret til kommunen.

Faresoner byggjer som regel på offentlege temakart: aktsemdkart for flaum og skred frå NVE, kvikkleire-kart frå NGU, kulturminne-data frå Riksantikvaren, naturmangfald frå Artsdatabanken, og støysoner langs riksvegar frå Statens vegvesen. Ei omsynssone i arealdelen i kommuneplanen må vidareførast eller konkretiserast i etterfølgjande reguleringsplan, elles fell verknaden bort. Reguleringsplanveilederen frå Kommunal- og distriktsdepartementet gjev den nasjonale tolkingsramma.

Omsynssoner påverkar òg plikta til konsekvensutgreiing: tiltak innanfor visse soner utløyser KU eller særleg sakshandsaming. Tiltak i strandsona, markagrensa eller LNF-område med kulturminne-soner krev ofte både dispensasjon og høyring hos statlege fagstyresmakter.

I Placepoint ser du omsynssoner som kartlag over kommuneplan og reguleringsplan, med skravering forklart i reguleringsplan-legenda, slik at du raskt avdekkjer kva som ligg over ein eigedom før du går vidare med ein akkvisjon eller moglegheitsstudie.

Slik blir datasettet vist i kartet

Datasettet er ein del av kartlaget Eigedom:

Frå Placepoints ordbok: Omsynssone

Meir informasjon: Lovdata: Plan- og bygningsloven § 11-8, Lovdata: Kart- og planforskriften, Regjeringen: Reguleringsplanveileder, Store norske leksikon: hensynssone

Engelsk: Zone requiring special consideration (per Plan- og bygningsloven).

Vanlege spørsmål

Kva er ei omsynssone?

Ei omsynssone er eit område merkt i ein arealplan der det skal takast bestemte omsyn til bruk og utnytting. Det kan gjelde natur, kulturminne, friluft, tryggingsforhold eller infrastruktur.

Kva typar omsynssoner finst?

Plan- og bygningslova § 11-8 listar opp seks typar omsynssoner: tryggings- og støysoner, soner med gitte restriksjonar, bandleggingssoner, soner for infrastruktur, frilufts- og naturverdisoner og soner med krav om felles planlegging.

Er omsynssoner juridisk bindande?

Omsynssoner er rettsleg bindande. Tiltak innanfor sona må ta omsyn til det oppgitte formålet, og kommunen kan nekte løyve til prosjekt som ikkje tek vare på omsynet.

Korleis påverkar ei omsynssone utbygging?

Omsynssoner kan avgrense høvet til utbygging vesentleg, særleg soner knytte til natur, kulturminne, flaum, ras eller tryggingsavstandar. Det er kritisk å kartleggje desse tidleg i prosessen.

Korleis finn eg omsynssoner på ein eigedom?

Omsynssoner går fram av arealdelen i kommuneplanen og av reguleringsplanar. Placepoint viser omsynssoner direkte i kartgrensesnittet, noko som gjer det raskt å avdekkje eventuelle avgrensingar på ein eigedom.