Jordsameie

Eit jordsameie er eit grunnareal som ligg i sameige mellom fleire eigedommar. Omgrepet blir særleg brukt om utmark som er felles mellom gardsbruk: beite, skog, jakt, fiske, seterdrift. Det som skil jordsameie frå eit vanleg sameige er at eigardelen er knytt til ein annan eigedom, ikkje til ein person. Sel du garden, følgjer delen i jordsameiget med. Du kan ikkje selje berre delen, og du kan ikkje selje garden utan han.

Heimelsgrunnlaget er matrikkellova § 5 bokstav d, som plasserer jordsameie som ein av fem matrikkelenhetstypar saman med grunneigedom, festegrunn, anleggseigedom og eigarseksjon. Eit jordsameie får eige gards- og bruksnummer når det blir registrert i matrikkelen. Mange sameige er likevel gamle, frå lenge før eit samla eigedomsregister fanst, og ein god del er framleis uregistrerte. Yttergrenser, eigarkrins og delsbrøkar kan vere uklare eller berre dokumenterte i utskiftingsforretningar frå 1800- og 1900-talet.

Tvistar om eksistens, grenser, delsbrøkar eller bruksrettar blir avgjorde av jordskifteretten etter jordskiftelova av 2013. Jordskifteretten kan i tillegg gjennomføre oppløysing eller bruksordning og sørgje for at sameiget blir registrert i matrikkelen. Den løpande forvaltninga følgjer elles vanlege sameigereglar etter sameigelova: vanleg drift kan fleirtalet vedta, mens vesentlege disposisjonar som sal, pantsetjing eller endra bruk normalt krev tilslutning frå alle sameigarane.

Jordsameie skil seg frå realsameige ved at jordsameie alltid gjeld grunn (typisk utmark), mens realsameige kan vere andre fysiske gjenstandar som vegar, brunnar eller dammar. For utbyggingsprosjekt som strekkjer seg inn i historisk utmark, må eigar- og bruksforholda ofte avklarast gjennom jordskifte før reguleringsarbeid kan starte. Eit uavklart jordsameie midt i ei planavgrensing er ein av dei klassiske grunnane til at ei regulering stoppar opp.

I Placepoint blir matrikkelenhetstype og eigarforhold per eigedom vist i eigedomspanelet, og du ser tilstøytande grenser direkte i kartet.

Slik ser det ut i Placepoint

I Placepoint finn du dette i Eigedomspanel:

Frå Placepoint sin ordbok: Jordsameie

Meir informasjon: Lovdata: Jordskiftelova, Kartverket: matrikkelenhetstypar, Store norske leksikon: jordsameie

Engelsk: Joint co-ownership of agricultural land (Norwegian-specific).

Vanlege spørsmål

Kva er eit jordsameie?

Eit jordsameie er eit grunnareal i sameige mellom fleire eigedommar, typisk utmarksareal mellom gardsbruk. Eigarforholdet er knytt til eigedommen, ikkje personen, og følgjer med ved sal.

Kva er jordsameie i matrikkelen?

Jordsameie er ein av fleire matrikkelenhetstypar i Noreg, ved sida av grunneigedom, festegrunn og eigarseksjon. Det får eige gards- og bruksnummer i matrikkelen.

Kan jordsameigedelen seljast separat?

Eigarforholdet til ein jordsameigedel følgjer eigedommen han er knytt til, og kan ikkje overdragast separat. Det betyr at kjøparen av eigedom automatisk overtek delen i jordsameiget.

Korleis påverkar jordsameie eigedomsutvikling?

Utbygging på eller nær eit jordsameie krev samtykke frå alle sameigarar. Uklare eigarforhold i jordsameige kan skape komplikasjonar i regulerings- og utbyggingsprosessar.

Korleis finn eg ut om ein eigedom har tilknyting til eit jordsameie?

Jordsameige går fram av matrikkelen og Grunnboken. Placepoint kan vise eigedomsgrenser og matrikkelinformasjon som gjer det mogleg å identifisere jordsameige i eit planområde.