Klimarisiko

Klimarisiko er den finansielle, fysiske og juridiske risikoen eit bygg er eksponert for som følgje av klimaendringar og responsen samfunnet har på dei. Bankar, forsikringsselskap, fond og leigetakarar etterspør i aukande grad eksplisitte klimarisikovurderingar som del av due diligence, verdivurdering og forsikringsfornyingar. Noreg har innført desse krava via taksonomien og rapporteringsdirektivet CSRD, som blir fasevis innført frå 2024-2026.

Fagleg blir klimarisiko delt i to hovudkategoriar. Fysisk risiko dekkjer direkte tap frå klimaendringar på bygget: flaum, skred, kvikkleire, ekstremvêr, havnivåstigning og endra grunnvassforhold. Norske aktsemdskart frå NVE viser fareområde for flaum, kvikkleire og skred på matrikkelnivå, og er den primære kjelda for fysisk klimarisikovurdering i Noreg. For bygg utanfor aktsemdssona er den fysiske risikoen typisk låg; for bygg i sona kan forsikringspremien stige, eller selskapet kan krevje eigne tiltak før bygget blir forsikra.

Overgangsrisiko er risikoen for at klimaresponsen i samfunnet (reguleringar, karbonprising, kundeforventningar, etterspurnad frå leigetakarar) gjer eit bygg mindre verdt eller vanskelegare å finansiere, sjølv om bygget ikkje blir skadd fysisk. Eksempel er nye energikrav i TEK17, CO2-avgifter på fyringsolje, eller leigetakarar som krev BREEAM In-Use eller anna miljøsertifisering. Den mest dramatiske forma for overgangsrisiko er stranda eigedom: bygg som ikkje kan oppgraderast økonomisk til å oppfylle nye krav, og som dermed mistar høvet til finansiering eller utleige.

Bankane i Noreg brukar klimarisikovurdering i kredittprosessen. Finanstilsynet har sidan 2022 forventa at bankar integrerer klimarisiko i porteføljemodellane sine; i praksis ser ein dette i form av høgare risikopåslag eller eigne klima-covenants for utsette bygg. Forsikringsbransjen brukar tilsvarande verktøy: Tryg, Gjensidige og If publiserer kvartalsvise oppdateringar på naturskaderisiko og justerer premiane etter dette.

For institusjonelle investorar (pensjonskasser, livselskap, eigedomsfond) er klimarisiko no ein obligatorisk del av investeringsanalysen. EU-taksonomien krev rapportering av kor stor del av porteføljen som oppfyller miljømessige minimumskrav, og fonda må svare ut dette kvart år. Ein portefølje med høg del bygg som er utsette for overgangsrisiko får dårlegare score på taksonomi-rapporteringa, noko som påverkar investorforhold og framtidig kapitalinnhenting.

I Placepoint kan du samanhalde aktsemdssoner for flaum, skred og kvikkleire med eigedomsdataene frå eigedomspanelet når du gjer ei klimarisikovurdering på enkeltbygg eller portefølje.

Slik blir datasettet vist i kartet

Datasettet inngår i kartlaget Risiko:

Frå Placepoints ordbok: Klimarisiko

Meir informasjon: Finanstilsynet: Klima og berekraft, NVE: Klimaendringar, Miljødirektoratet: Klimatilpassing

Engelsk: Climate risk, transition risk, physical risk.

Vanlege spørsmål

Kva er forskjellen på fysisk risiko og overgangsrisiko?

Fysisk risiko er direkte tap frå klimaendringar på bygget: flaum, skred, ekstremvêr, kvikkleire. Overgangsrisiko er at klimaresponsen i samfunnet (reguleringar, karbonprising, krav frå leigetakarar) gjer bygget mindre verdt eller vanskelegare å finansiere, sjølv om det ikkje blir skadd fysisk. Begge må analyserast kvar for seg i ei heilskapleg klimarisikovurdering.

Kva kart bør eg sjekke for fysisk klimarisiko i Noreg?

Aktsemdskarta til NVE for flaum, skred og kvikkleire er primærkjeldene. Miljødirektoratet supplerer med klimadata og framtidsscenario. I Placepoint kan du aktivere desse kartlaga direkte frå venstremenyen.

Korleis blir klimarisiko brukt i verdivurdering?

Som eit risikopåslag i kapitaliseringsrenta eller diskonteringsrenta: eit bygg i flaumutsett område får eit høgare risikopåslag enn eit tilsvarande bygg utanfor sona. I lange diskonterte kontantstraummodellar blir også konkrete framtidige kostnader modellerte (oppgradering for å møte energikrav, auka forsikringspremie, ledigheitsrisiko).

Kva betyr taksonomien for klimarisiko-rapportering?

EU-taksonomien klassifiserer økonomiske aktivitetar som "berekraftige" ut frå definerte miljømessige minimumskrav. Institusjonelle eigedomseigarar må rapportere kor stor del av porteføljen som oppfyller krava, og delen påverkar investorrelasjonar og framtidig kapitaltilgang.