Mønehøgd
Mønehøgd er høgda frå terrenget rundt bygningen til skjeringa mellom to skrå takflater, altså til toppen av taket. På eit skrå tak vil mønehøgda alltid vere større enn gesimshøgda, som blir målt til skjeringa mellom yttervegg og tak. Differansen avheng av takvinkel og takform, og kan vere frå under ein meter (slakt skrå tak) til fleire meter (bratt saltak).
Standardiseringa følgjer NS 3940 Areal- og volumberegninger av bygninger, mens den juridiske ramma ligg i plan- og bygningslova § 29-4 om plassering, høgd og avstand til nabogrense. Hovudregelen i lova er 8 m gesims og 9 m møne med mindre reguleringsplan eller kommuneplan seier noko anna. Rettleiinga til byggteknisk forskrift TEK17 frå Direktoratet for byggkvalitet presiserer kva som blir rekna som ferdig planert terreng og korleis gjennomsnittsnivået skal reknast ut når tomta ikkje er flat.
Det er likevel føresegnene i reguleringsplanen, ikkje standarden, som styrer kva målemetode som gjeld for eit konkret tiltak. Planen kan binde tiltakshavar til ei bestemt kotehøgd (absolutt høgd over havet), til vegnivå, til kainivå eller til ein spesifikk metode. Dei fire vanlegaste metodane for mønehøgd:
- Frå gjennomsnittsnivået til ferdig planert terreng rundt bygningen (standarden i NS 3940).
- Frå det lågaste punktet i tilliggjande terreng.
- Frå det høgaste punktet i tilliggjande terreng.
- Frå eit fast referansenivå, typisk vegnivå, gatenivå eller kainivå (kotehøgd).
På samansette takformer som valmtak, mansardtak eller pulttak kan møne mangle som eintydig punkt. Då avgjer kommunen kva for høgaste skjeringspunkt som blir rekna som møne. Tekniske oppbygg (heisoppbygg, ventilasjonsanlegg, trappebygg) skal etter TEK17 § 6-2 reknast med i gesimshøgda med mindre dei er trekte tilbake bak gesimsen på innsida av taket, noko som har stor praktisk betydning for utvikling av kontorbygg og leilegheitsbygg med teknisk anlegg på tak.
Skrå tomter er ei kjend kjelde til feil: målepunkt på lågsida gir høgare bygg enn på høgsida, og ulik tolking av kva som er ferdig planert terreng er ein av dei vanlegaste klagegrunnane i byggjesaker. Kommunane krev derfor som regel oppmålingsteikningar med terrengprofil og dokumenterte målepunkt i søknaden om rammeløyve.
Saman med gesimshøgd, BYA og BRA styrer mønehøgda volumet til bygningen og er ein av dei viktigaste utnyttingsparametrane i kommuneplanar og reguleringsplanar. For utviklarar er det operative spørsmålet ikkje berre kva lova og planen seier, men også kva målemetode planen krev. Kotehøgd gir meir føreseielegheit enn gjennomsnittsnivå over planert terreng. I Placepoint les du gjeldande plan og føresegner i eigedomspanelet.
Slik ser det ut i Placepoint
I Placepoint finn du dette i Eigedomspanel:
Frå Placepoints ordbok: Mønehøgd
Meir informasjon: Lovdata: plan- og bygningslova § 29-4, DiBK: TEK17 og rettleiing, Standard Norge: NS 3940, Store norske leksikon: mønehøgd
Engelsk: Roof ridge height (per plan- og bygningslova).
Vanlege spørsmål
Kva er mønehøgd?
Mønehøgd er høgda frå gjennomsnittsnivået til ferdig planert terreng rundt bygningen til toppen av taket, det vil seie skjeringspunktet mellom to skrå takflater. Den er regulert i planføresegnene.
Korleis er mønehøgd regulert?
Kommuneplanen og reguleringsplanen inneheld ofte maks tillaten mønehøgd. Det finst fire vanlege målemetodar: frå gjennomsnittleg terreng, frå lågaste punkt, høgaste punkt eller frå eit fast nivå.
Kva er forskjellen på mønehøgd og gesimshøgd?
Mønehøgd er høgda til toppen av taket. Gesimshøgd er høgda til skjeringspunktet mellom yttervegg og takflate. På eit skrå tak vil mønehøgda alltid vere høgare enn gesimshøgda.
Kva skjer om terrenget er skrått?
Måling av mønehøgd kan vere utfordrande på skrå tomt. Det er viktig å bruke rett målemetode etter planføresegnene, sidan feil kan gi ulovleg høgd på bygget.
Korleis finn eg maks mønehøgd for ein eigedom?
Mønehøgda går fram av føresegnene i reguleringsplanen. Placepoint gir tilgang til gjeldande reguleringsplan, og den konkrete målemetoden må lesast i tekstføresegnene i planen.