Pantefrafall

Pantefrafall er ei erklæring frå panthavar om at panteretten blir fråfallen heilt eller delvis i ein bestemt eigedom, mens sjølve hovudkravet og pantet i andre eigedommar består. Det er ei målretta frigjering av sikkerheit, ikkje ei sletting av lånet.

Pantefrafall er heimla i panteloven og fungerer slik: ein panthavar, typisk ein bank, har pant i fleire eigedommar som sikkerheit for same krav. Når ein av eigedommane skal seljast, frådelast eller utviklast, signerer banken eit pantefrafall som blir tinglyst i grunnboken og fjernar pantet frå den aktuelle eigedommen. Hovudkravet og pantet i dei attståande eigedommane held fram uendra. Erklæringa skal eintydig identifisere både eigedommen som blir frigjeven og det opphavlege pantedokumentet som blir fråfallen.

Den vanlegaste situasjonen er frådeling og utvikling. Når ein eigar deler ei stor tomt i fleire mindre parsellar for sal, må panthavar gi pantefrafall for kvar utskild parsell før kjøpar kan få rein heimel tinglyst. Utan frafall vil det opphavlege pantet følgje med ved frådelinga og kvile på alle parsellar, noko som gjer dei usalbare i praksis. Banken vurderer då om attståande sikkerheit er tilstrekkeleg før han signerer frafallet, og krev ofte at ein del av salssummen blir brukt til ekstraordinær nedbetaling av lånet. Dette blir kalla "pantefrafall mot delinnfriing".

Pantefrafall skil seg frå full sletting av pantedokumentet. Sletting krev at heile kravet er innfridd og at pantet ikkje skal sikre noko lenger. Pantefrafall fjernar berre pantet frå éin eller fleire bestemte eigedommar, mens kravet og resterande pant lever vidare. Det skil seg også frå prioritetsvikelse, der panthavar held pantet sitt, men godtek å rykkje bak ei ny heftelse i prioritet. Pantefrafall = panthavar gir slepp på sikringa i éin eigedom; prioritetsvikelse = panthavar held sikringa, men godtek dårlegare plass i køen.

For næringseigedom og eigedomsutvikling er pantefrafall ein rutineoperasjon. Ein utviklar som byggjer ein bustadblokk på pantsett råtomt vil typisk avtale på førehand med banken kva pantefrafall som blir gitt ved kva salssummar per leilegheit. Det same gjeld ved seksjonering: når ein blokk blir seksjonert til eigarseksjonar, må eksisterande pant anten fordelast på seksjonane eller fråfallast før eigarseksjonane kan seljast fritt. Pantefrafallet utløyser tinglysingsgebyr, men ikkje dokumentavgift, og elektronisk innsending via eDokumentmottak hos Kartverket gir ferdigbehandling same dag.

I grunnboksutskrift og panteattest ser du pantefrafallet som ei eiga tinglyst rettshandling som refererer til det opphavlege pantedokumentet. Etter tinglysing er pantet borte frå grunnboksbladet til den aktuelle eigedommen. Eit profesjonelt pantefrafall gjer det klart om det er heile eller delar av panteobjektet som blir frigjeve, og om frafallet er vilkårsbunde eller utan vilkår. Meklar og bank koordinerer dette i pengeoppgjeret slik at frafallet og heimelsoverføringa blir tinglyste i rett rekkjefølgje.

I Placepoint ser du gjeldande pant og andre heftelsar i eigedomspanelet per eigedom, slik at du raskt kan kontrollere om ein parsell er fri etter pantefrafall eller om opphavleg pant framleis kviler på han.

Slik ser det ut i Placepoint

I Placepoint finn du dette i Eigedomspanel:

Frå ordboka til Placepoint: Pantefrafall

Meir informasjon: Kartverket: Tinglyse pant, Lovdata: Panteloven

Engelsk: Release of mortgage.

Vanlege spørsmål

Kva er pantefrafall?

Pantefrafall er ei erklæring frå panthavar om at pantet blir fråfallen i éin bestemt eigedom, mens hovudkravet og pantet i andre eigedommar består. Det blir typisk brukt ved frådeling og eigedomsutvikling.

Kva er skilnaden på pantefrafall og sletting av pant?

Sletting fjernar pantedokumentet heilt og føreset at heile kravet er innfridd. Pantefrafall fjernar pantet frå berre éin eller fleire eigedommar. Kravet og attståande pant held fram uendra.

Kven signerer pantefrafallet?

Panthavaren, normalt banken, signerer pantefrafallet. Eigar kan ikkje einsidig frigjere eigedommen frå pant; det krev samtykke frå den som har sikkerheita.

Når trengst pantefrafall ved frådeling?

Ved frådeling av ein parsell frå ein pantsett eigedom må banken gi pantefrafall for parsellen før kjøpar kan få rein heimel. Banken krev ofte delinnfriing av lånet som motyting.

Kostar pantefrafall noko?

Tinglysing av pantefrafallet utløyser eit fast tinglysingsgebyr per dokument. Det utløyser ikkje dokumentavgift. Bankar tek i tillegg ofte eit behandlingsgebyr for å vurdere og signere frafallet.