Planprocess

Planprocessen er den formelle rekkjefølgja frå første førespurnad til ein detaljplan har fått laga kraft, styrt av plan- och bygglagen (PBL) 5 kap.

Prosessen startar normalt med eit planbesked: kommunen skal seie ja eller nei til å starte planarbeidet innan fire månader. Seier kommunen ja, vel han mellom to hovudspor. Standardförfarandet blir brukt når forslaget er foreineleg med översiktsplanen og granskningsyttrandet frå länsstyrelsen til den, ikkje er av vesentleg allmenn interesse, og ikkje blir rekna å medføre monaleg miljøpåverknad (PBL 5 kap. 7 §). Manglar eitt av vilkåra, blir det utökade förfarandet brukt, som krev ei ekstra samrådsredogörelse og lengre fristar. To sjeldnare variantar finst: eit begränsat standardförfarande, når krinsen av berørte er liten og alle, inkludert länsstyrelsen og lantmäterimyndigheten, godkjenner forslaget alt under samrådet, og eit samordnat förfarande som slår saman PBL-prosessen med ei parallell løyve etter miljöbalken, väglagen eller jernbanelova for å unngå dobbel saksbehandling.

Etter at planförslaget er utarbeidd, hentar kommunen inn synspunkt i eit samråd, der grunneigarar, leigetakarar, länsstyrelsen og andre berørte får uttale seg. Samrådstida er lovbestemt berre ved utökat förfarande (minst tre veker); ved standardförfarande bestemmer kommunen sjølv lengda. Deretter følgjer granskninga, ein ny og siste runde der forslaget, no bearbeidd etter samrådet, blir lagt ut igjen. Granskningstida er minst to veker ved standardförfarande, og minst tre veker, eller minst 30 dagar ved monaleg miljøpåverknad, ved utökat förfarande (PBL 5 kap. 18 §). Berre den som har levert skriftlege synspunkt under samrådet eller granskninga kan seinare klage på vedtaket.

Når granskningstida er ute, vedtek kommunfullmäktige planen (enklare saker kan delegerast til kommunstyrelsen eller byggnadsnämnden). Klagefristen er tre veker frå kunngjering på oppslagstavla til kommunen, og ei klage går til mark- och miljödomstolen, med høve til å anke vidare til Mark- och miljööverdomstolen. Planen får laga kraft tidlegast tre veker etter kunngjeringa, føresett at ingen har klaga og at länsstyrelsen ikkje sjølv vel å overprøve vedtaket. Blir planen klaga på, ventar laga kraft til klaga er endeleg avgjord.

Samanlikna med ein norsk reguleringsplan er det to strukturelle skilnader. Den svenske prosessen har to åtskilde høyringsrundar, samråd og granskning, medan den norske prosessen frå planinitiativ har eitt samla offentleg ettersyn på minst seks veker etter at planforslaget er utarbeidd. Og ein norsk reguleringsplan kan berre påklagast til Statsforvalteren, eit forvaltningsorgan, medan ein svensk detaljplan alltid blir påklaga til ein domstol, mark- och miljödomstolen.

Det finst ingen offisiell statistikk for kor lang tid heile forløpet tek, men fristane i lova gir eit golv. Eit standardförfarande utan klage tek sjeldan under eit halvt år frå ferdig planförslag til laga kraft, når samråd, granskning, antagande og klagefrist blir lagde saman, og ofte eitt til halvanna år rekna frå planbesked. Eit utökat förfarande, med lengre lovfesta fristar og høgare sannsyn for klage til domstol, strekkjer seg typisk halvanna til tre år.

Frå Placepoints ordbok: Planprocess

Meir informasjon: Riksdagen: Plan- och bygglag (2010:900), Boverket: Val av förfarande, Boverket: Guide för detaljplaneprocessen, Sveriges Domstolar: Överklaga plan- och byggbeslut

Engelsk: The statutory procedure for adopting a Swedish detaljplan, from planning notice to legal force.

Vanlege spørsmål

Kva er skilnaden på standardförfarande og utökat förfarande?

Standardförfarandet blir brukt når planforslaget stemmer med översiktsplanen og granskningsyttrandet frå länsstyrelsen, ikkje er av vesentleg allmenn interesse og ikkje blir rekna å medføre monaleg miljøpåverknad. Manglar eitt av vilkåra, må kommunen bruke det utökade förfarandet, som har lengre lovfesta fristar og krev ei eiga samrådsredogörelse.

Kva er skilnaden på samråd og granskning?

Samrådet er den første runden, der kommunen hentar inn synspunkt tidleg i arbeidet med planforslaget. Granskninga er siste runde før vedtak, der det bearbeidde forslaget blir lagt ut på nytt, og berre skriftlege synspunkt herifrå eller frå samrådet gir klagerett seinare.

Kven kan klage på ein vedteken detaljplan?

Berre den som er berørt og har levert skriftlege synspunkt under samrådet eller granskninga, med mindre klaga gjeld ein saksbehandlingsfeil. Klaga blir send til kommunen, som sender ho vidare til mark- och miljödomstolen.

Kor lang tid tek ein planprocess?

Lova set ingen samla frist, berre minimumsfristar for kvart steg. Eit standardförfarande utan klage tek i praksis gjerne eitt til halvanna år frå planbesked til laga kraft; eit utökat förfarande, med fleire steg og høgare klagesannsyn, strekkjer seg oftare halvanna til tre år.

Kva er skilnaden på den svenske og den norske planprosessen?

Den svenske prosessen har to åtskilde høyringsrundar, samråd og granskning, medan den norske reguleringsplanprosessen har eitt samla offentleg ettersyn. Og ein svensk detaljplan blir påklaga til ein domstol, mark- och miljödomstolen, medan ein norsk reguleringsplan berre kan påklagast til Statsforvalteren.