Sikringspant

Sikringspant er ein panterett som er etablert for å sikre eit krav, ikkje for å gi kreditt. Medan eit vanleg pantedokument for eit banklån gir låntakaren pengar mot sikkerheit, blir sikringspant brukt til å tryggje eit krav som alt finst eller kan oppstå, slik at panthavaren står først i køen dersom eigedomen seinare må realiserast.

Omgrepet dukkar opp i to praktiske samanhengar. Den eine er eigedomsmekling: når meklaren tinglyser ein sikringsobligasjon ved eit sal, blir det etablert eit sikringspant med oppgjersføretaket til meklaren som panthavar, for å sikre at oppgjeret mellom kjøpar og seljar går trygt. Pantet sikrar altså gjennomføringa av handelen, ikkje eit lån.

Den andre er offentleg innkrevjing. Skatteetaten og Statens innkrevingssentral kan ta sikringspant i fast eigedom for skatte- og avgiftskrav. I tvangsinnkrevjing skil ein mellom sikringsstadiet og dekningsstadiet: først blir panteretten etablert for å sikre kravet (sikringspantet), deretter kan eigedomen tvangsseljast for å dekkje det. Heimelen ligg i skattebetalingsloven kapittel 14 om tvangsfullbyrdelse og sikkerhetsstillelse, og dei allmenne reglane om utlegg står i tvangsfullbyrdelsesloven kapittel 7. Den panteretten innkrevjingsstyresmakta oppnår gjennom ei utleggsforretning, blir kalla utleggspant; sikringspant skildrar funksjonen og det stadiet pantet er på.

Skatteetaten har særnamskompetanse og kan sjølv avgjere og halde utleggsforretning for skatte- og avgiftskrav, utan å gå vegen om den allmenne namsmannen. Kommunale krav som eigedomsskatt og kommunale avgifter er derimot sikra gjennom legalpant som følgjer direkte av lova, og krev inga eiga forretning. For den som analyserer ein eigedom, er det praktiske poenget at eit sikringspant frå det offentlege er eit varsel om mishald: det fortel at heimelshavaren har eit uoppgjort krav som kan ende i tvangssal.

Som anna pant får sikringspant rettsvern ved tinglysing i grunnboken, og prioriteten mellom konkurrerande rettar blir avgjord av tinglysingstidspunktet. Eit sikringspant kan derfor fortrengje seinare heftelsar, og rekkjefølgja kan endrast ved prioritetsvikelse dersom panthavarane er einige. Sikringspant skil seg frå legalpant, som oppstår direkte i kraft av lova og i mange tilfelle har rettsvern utan tinglysing.

Det er nyttig å halde dei fire panttypane frå kvarandre:

• Avtalepant blir stifta ved avtale for å gi kreditt.
• Legalpant oppstår direkte av lova.
• Utleggspant blir stifta ved tvangsforretning for eit forfalle krav.
• Sikringspant er fellesnemninga på pant som sikrar eit krav i staden for å yte kreditt.

I grunnboken framstår alle som heftelsar med beløp, panthavar og prioritet, og dei er sentral input til verdivurdering og kjøpsanalyse.

I Placepoint blir eit tinglyst sikringspant vist saman med andre heftelsar i eigedomspanelet, så du ser panthavar, beløp og prioritet utan å tinge panteattest for kvart oppslag.

Slik ser det ut i Placepoint

I Placepoint finn du dette i Eigedomspanel:

Frå Placepoints ordbok: Sikringspant

Meir informasjon: Lovdata: Panteloven, Skatteetaten: Skattebetalingshåndboken kapittel 14, Store norske leksikon: utleggspant

Engelsk: Security lien, a charge registered to secure a claim rather than to extend credit (Norwegian-specific).

Vanlege spørsmål

Kva er sikringspant?

Sikringspant er ein panterett som er etablert for å sikre eit krav, ikkje for å gi kreditt. Det blir mellom anna brukt av eigedomsmeklarar gjennom ein sikringsobligasjon ved sal, og av Skatteetaten for å sikre skatte- og avgiftskrav.

Kva er skilnaden på sikringspant og utleggspant?

Utleggspant er den panteretten innkrevjingsstyresmakta oppnår gjennom ei utleggsforretning for eit forfalle krav. Sikringspant skildrar funksjonen: å sikre kravet i sikringsstadiet, før eigedomen eventuelt blir tvangsseld i dekningsstadiet.

Kva er skilnaden på sikringspant og legalpant?

Sikringspant må normalt tinglysast for å få rettsvern, mens legalpant oppstår direkte i kraft av lova og i mange tilfelle har rettsvern utan tinglysing. Begge er heftelsar som påverkar prioritetsrekkjefølgja til eigedomen.

Kan Skatteetaten ta sikringspant i eigedomen min?

Ja. Ved ubetalte skatte- og avgiftskrav kan Skatteetaten og Statens innkrevingssentral etablere sikringspant i fast eigedom etter skattebetalingsloven kapittel 14. Pantet blir tinglyst i grunnboken og kan følgjast av tvangssal dersom kravet ikkje blir gjort opp.

Korleis får sikringspant rettsvern?

På same måte som anna pant: ved tinglysing i grunnboken. Tinglysingstidspunktet avgjer prioriteten mot konkurrerande heftelsar, så eit tidleg tinglyst sikringspant går føre seinare registrerte rettar.