SOSI
SOSI (Samordnet Opplegg for Stedfestet Informasjon) er den norske standarden for korleis geografisk informasjon skal skildrast, strukturerast og utvekslast. Det er eit nasjonalt felles språk for kartdata: når kommunar, statsetatar og private aktørar deler kartlag og eigedomsdata, er det som regel SOSI-standarden som sikrar at dataa tyder det same hos avsendar og mottakar. SOSI er dermed ein grunnmur under norsk matrikkel- og kartforvaltning.
SOSI er to ting på ein gong. For det første er det eit sett med fagstandardar, kalla produktspesifikasjonar, som skildrar kva objekttypar, eigenskapar og kodar som gjeld for eit bestemt datasett, for eksempel FKB (Felles kartdatabase), arealplanar eller leidningsnett. For det andre er det eit konkret filformat, SOSI-formatet, som dataa historisk har vore utveksla i. Standarden blir forvalta av Kartverket og vedlikehalden som ein del av det nasjonale geodatasamarbeidet Norge digitalt, der register over gjeldande spesifikasjonar ligg ope tilgjengeleg.
I praksis er det produktspesifikasjonane som har største tydinga. Dei gjer at ein arealplan teikna i éin kommune kan lesast og forståast i ein annan, og at reguleringsplanar, arealformål og omsynssoner blir koda likt over heile landet. Plandata blir leverte etter ein nasjonal SOSI-spesifikasjon, noko som er føresetnaden for at digitale planregister og kartløysingar kan vise planar frå alle kommunar på same måte. Også eigedomsgrenser og bygningsdata i matrikkelen følgjer SOSI-modellering.
Sjølve SOSI-filformatet er på veg til å bli avløyst av meir moderne, internasjonale format som GML og GeoJSON i utveksling mellom system, mens ArcGIS, QGIS og andre verktøy les norske data via standardiserte tenester. Likevel består SOSI som den underliggjande datamodellen og kodeverket, og standarden er framleis det som definerer kva norske offentlege geodata faktisk inneheld. For den som jobbar med kart- og eigedomsdata, er SOSI derfor meir ein datamodell å forstå enn eit filformat å forhalde seg til dagleg.
At norske geodata følgjer ein felles standard er ikkje ei sjølvsagd sak internasjonalt, og det er ein viktig grunn til at norsk arealforvaltning er så digitalisert. Kravet om at planar blir leverte på SOSI-format er forankra i kart- og planforskrifta, slik at digitale planregister, byggjesakssystem og innsynsløysingar kan utveksle data automatisk. For ein utviklar eller rådgjevar tyder det at dei same arealformåla, omsynssonene og føresegnene blir kjende igjen på tvers av kommunar og programvare, anten dataa blir viste i ArcGIS, QGIS, eller ei fagspesifikk løysing.
I Placepoint møter du SOSI indirekte: kartlaga, eigedomsgrensene og planinformasjonen som blir vist, byggjer på data som er strukturerte etter SOSI-standarden hos dei offentlege dataeigarane, og samanstilte i éi løysing.
Meir informasjon: Geonorge: SOSI-standarden, Geonorge: SOSI-kodelister for plan, Store norske leksikon: SOSI
Engelsk: SOSI (the Norwegian national standard for describing and exchanging geographic information).
Vanlege spørsmål
Kva er SOSI?
SOSI (Samordnet Opplegg for Stedfestet Informasjon) er den norske standarden for korleis geografisk informasjon blir skildra, strukturert og utveksla. Det er eit felles språk for norske kartdata.
Er SOSI eit filformat eller ein standard?
Begge delar. Det er eit sett fagstandardar (produktspesifikasjonar) som skildrar objekttypar og kodar for datasett som FKB og arealplanar, og eit konkret SOSI-filformat som dataa historisk har vore utveksla i.
Kven forvaltar SOSI?
Kartverket, som ein del av det nasjonale geodatasamarbeidet Norge digitalt. Gjeldande spesifikasjonar ligg ope i eit register hos Geonorge.
Kvifor er SOSI viktig for arealplanar?
Fordi reguleringsplanar, arealformål og omsynssoner blir koda likt over heile landet etter ein nasjonal SOSI-spesifikasjon. Det gjer at digitale planregister kan vise planar frå alle kommunar på same måte.
Blir SOSI-formatet framleis brukt?
Sjølve filformatet blir gradvis avløyst av GML og GeoJSON i utveksling, men SOSI består som den underliggjande datamodellen og kodeverket for norske offentlege geodata.