Strandsona
Strandsona er arealet 100 meter vinkelrett inn over land frå kystlinje, innsjø og vassdrag, målt i horisontalplanet. I 100-metersbeltet langs sjøen gjeld eit generelt byggjeforbod, og forbodet råkar oppføring av bygningar, konstruksjonar og anlegg samt vesentlege terrenginngrep, inkludert fritidsbustader, brygger og naust.
Heimelen ligg i plan- og bygningslova § 1-8. Føresegna krev at det skal takast særleg omsyn til natur- og kulturmiljø, friluftsliv, landskap og andre allmenne interesser i strandsona. Tilsvarande vern kan bli utløyst langs vassdrag dersom kommunen har fastsett ei byggjegrense i kommuneplanen, og strandsona er ikkje synonymt med 100-metersbeltet i alle samanhengar. Reglane om allemannsrett etter friluftslova gjeld uavhengig av byggjeforbodet.
Praktiseringa er differensiert. Statlege planretningslinjer for differensiert forvaltning av strandsona, opphavleg vedtekne i 2011 og stramma inn i 2021, deler kysten i tre soner. Sone 1 omfattar kysten i Oslo, tidlegare Viken og Vestfold og Telemark, der byggjeforbodet blir praktisert strengast. Sone 2 dekkjer Agder og delar av kysten i Rogaland, Vestland, Møre og Romsdal og Trøndelag, med noko mildare praksis. Sone 3 er delar av Rogaland, Vestland, Møre og Romsdal, Trøndelag, samt Nordland og Troms og Finnmark, der det er mindre press på areala og kommunane har større handlingsrom.
Kommunen kan likevel opne for tiltak gjennom eiga byggjegrense i kommuneplan eller reguleringsplan, eller gi dispensasjon etter plan- og bygningslova kapittel 19. Vurderinga skal vege fordelane ved tiltaket mot omsynet til friluftsliv, landskap og biologisk mangfald etter naturmangfaldlova. Statsforvaltaren er klageinstans og kan påklage eigne kommunale dispensasjonar som svekkjer nasjonale strandsoneinteresser, før Sivilombodet eventuelt prøver saka.
I Placepoint blir strandsona vist som kartlag i Eigedom, slik at du med ein gong kan sjå om ein kysteigedom er råka av byggjeforbodet.
Slik blir datasettet vist i kartet
Datasettet inngår i kartlaget Natur som Strandsona:
Frå Placepoints ordbok: Strandsona
Meir informasjon: Lovdata: Plan- og bygningsloven § 1-8, Lovdata: Friluftsloven, Store norske leksikon: strandsone
Engelsk: The coastal zone (100-metre beach belt with statutory building prohibition, Norwegian-specific).
Vanlege spørsmål
Kva er strandsona?
Strandsona er arealet 100 meter inn over land frå kystlinje, innsjø og vassdrag. Byggjeforbodet i strandsona er heimla i plan- og bygningslova og gjeld som utgangspunkt over heile landet.
Kva soner finst i strandsonepolitikken?
I 2021 vart Noreg delt i tre soner med ulik praktisering av byggjeforbodet. Strengast langs Oslofjorden, noko enklare i delar av Agder og vestlandskysten, og minst strengt langs kysten i Nordland, Troms og Finnmark.
Kan ein byggje i strandsona?
Det er mogleg å søkje om dispensasjon, men terskelen er høg og varierer med sone. Kommunen må vege omsynet til friluftsliv og naturverdiar mot fordelane ved det omsøkte tiltaket.
Kva er strandsonekartet?
Strandsonekartet viser kva areal som ligg innanfor 100-metersbeltet og kva sone kommunen er plassert i. Dette er viktig å sjekke tidleg for alle kysteigedommar.
Kan eg sjå strandsona i Placepoint?
Ja, Placepoint viser strandsona som kartlag, slik at du med ein gong kan sjå om ein eigedom er råka av byggjeforbodet.