Tomt
Ei tomt er eit avgrensa stykke grunn som kan byggjast på eller allereie er bygd på. I daglegtale er tomta det arealet ein bustad, hytte eller næringsbygning står på, eller eit ubygd areal som er klart for utbygging. Juridisk er ei tomt som regel registrert som ein eigen matrikkelenhet, altså ein grunneigedom med eige gårds- og bruksnummer.
Det er nyttig å skilje mellom ei byggjetomt og ein eksisterande eigedomsteig. Ei byggjetomt er eit areal som er regulert og fysisk eigna for å setje opp bygg på, medan ei tomt i vid forstand berre tyder sjølve grunnen uavhengig av om ho er bygd på. Om ei tomt faktisk kan byggjast på, og med kva, blir ikkje avgjort av eigaren åleine, men av reguleringsplanen og arealformålet i kommuneplanen. Eit areal avsett til landbruk eller friområde er framleis ei tomt, men ikkje ei byggjetomt.
Kor mykje som kan byggjast på ei tomt, blir styrt av utnyttingsgraden, som blir sett i reguleringsføresegnene og uttrykt som BYA eller %-BYA (bygd areal i forhold til tomtearealet). Saman med byggjegrenser, gesimshøgd og mønehøgd gir dette den ytre ramma for kva ei tomt toler av bygningsvolum. Storleiken, forma, helninga, grunnforholda og tilkomsten til tomta påverkar i tillegg kva som er praktisk gjennomførleg. Ei stor tomt med dårlege grunnforhold eller utan lovleg tilkomst kan i praksis vere mindre verdt enn ei mindre, men byggjeklar tomt.
Tomtegrensene er registrerte i matrikkelen og viste i eigedomskartet til Kartverket, men dei oppmålte grensene har varierande nøyaktigheit, særleg for eldre eigedommar. Ved tvil om kvar ei grense går, kan det krevjast ei oppmålingsforretning, og usemje om grenser blir løyst i jordskifteretten. Ei tomt kan også vere ei festetomt, der grunnen blir eigd av ein bortfestar og festaren leiger retten til å ha bygg på henne. Då blir eigedomsretten til grunnen skild frå bruksretten til tomta.
Verdien på tomta heng tett saman med kva ho kan bere av utbygging. For ei ubygd tomt utgjer tomteprisen ofte ein stor del av totalkostnaden i eit bustadprosjekt, og forholdet mellom tomtekostnad og forventa salsverdi blir gjerne målt som tomtebelastning. Ei råtomt utan veg, vatn og avløp er mindre verdt enn ei opparbeidd, byggjeklar tomt, fordi kjøparen må bere kostnaden med å gjere henne klar. Skal tomta delast i fleire sjølvstendige einingar, krevst ei fradeling som opprettar nye matrikkelenheter, kvar med eige bruksnummer.
I Placepoint kan du undersøkje ei tomt frå fleire vinklar samtidig: arealet og grensene frå matrikkelen, gjeldande reguleringsplan og arealformål, og utnyttingsgraden som styrer kor mykje som kan byggjast. Ei samanstilt gjennomgang av utbyggingsrommet til tomta ligg i tomteanalysen.
Slik blir datasettet vist i kartet
Datasettet er ein del av kartlaget Eigedom som Matrikkelen - eigedomskart:
Frå ordboka til Placepoint: Tomt
Meir informasjon: Store norske leksikon: tomt, Plan- og bygningsloven, Kartverket: om matrikkelen
Engelsk: Plot / building site (tomt; a delimited parcel of land, usually a registered cadastral unit).
Vanlege spørsmål
Kva er ei tomt?
Ei tomt er eit avgrensa stykke grunn, vanlegvis registrert som ein eigen matrikkelenhet med eige gårds- og bruksnummer. Ho kan vere bygd på eller ubygd.
Kva er forskjellen på ei tomt og ei byggjetomt?
Ei tomt er sjølve grunnen, uavhengig av om ho kan byggjast på. Ei byggjetomt er ei tomt som er regulert og eigna for utbygging. Om ei tomt er ei byggjetomt, blir avgjort av reguleringsplanen og arealformålet.
Kor mykje kan eg byggje på tomta mi?
Det blir styrt av utnyttingsgraden i reguleringsføresegnene, uttrykt som BYA, saman med byggjegrenser og høgdeavgrensingar som gesimshøgd og mønehøgd.
Kvar finn eg tomtegrensene?
Tomtegrensene er registrerte i matrikkelen og viste i eigedomskartet til Kartverket. Nøyaktigheita varierer for eldre eigedommar. Ved tvil kan det krevjast ei oppmålingsforretning.
Kva er ei festetomt?
Ei festetomt er ei tomt der grunnen blir eigd av ein bortfestar, medan festaren leiger retten til å ha bygg på henne. Eigedomsretten til grunnen og bruksretten til tomta er då delt mellom to partar.