Vassførekomstar
Ein vassførekomst er ei avgrensa og monaleg mengd overflatevatn eller grunnvatn: ein innsjø, ei elvestrekning, eit bekkefelt, ein akvifer, ein del av ein fjord eller ei kyststrekning. Det er den minste forvaltningseininga innanfor vassforvaltning i Europa, og kvart einskilt namngitt vassførekomstobjekt har sin eigen tilstand, sitt eige miljømål og sitt eige tiltaksprogram.
Det norske rettsgrunnlaget er vassforskrifta frå 2006, som gjennomfører EUs vassdirektiv (2000/60/EF). Forskrifta deler landet i 11 vassregionar med kvar si vassregionstyresmakt. Kvar førekomst får ein unik identifikator (formatet xxxxxx-yyy-N for elv, innsjø osv.), ein klassifisert økologisk tilstand frå "svært god" til "svært dårleg", og eit juridisk bindande miljømål om at minst "god" tilstand skal vere nådd. Siste planperiode er 2022-2027.
Forskrifta skil mellom tre hovudtypar:
- Overflatevatn: innsjøar og elvar.
- Grunnvatn: vatn i akviferar.
- Kystvatn: ut til éi nautisk mil utanfor grunnlinja.
Tilstandsklassifiseringa er to-akset. Økologisk tilstand byggjer på biologiske kvalitetselement (planteplankton, botndyr, fisk) supplert med fysisk-kjemiske parametrar. Kjemisk tilstand måler 45 prioriterte stoff mot fastsette miljøkvalitetsnormer. Klassifisering, miljømål og tiltaksprogram blir publiserte ope i Vann-Nett, som blir drifta av Miljødirektoratet og NVE.
For arealtiltak nær ein førekomst gjeld eit forringingsforbod: § 4 slår fast at tilstanden i overflatevatn skal vernast mot forringing. I praksis fungerer det som ein siste skanse mot tap av miljøtilstand: nye tiltak kan ikkje føre til at førekomsten blir forverra ein klasse, med mindre særlege vilkår er oppfylte etter § 12 (unntaksføresegna for ny aktivitet). Det tyder at utslepp, terrenginngrep, forureining og kryssingar nær ein vassførekomst kan krevje eit eige løyve frå Statsforvaltaren eller NVE, og at miljømåla må vurderast i konsekvensutgreiinga for reguleringsplanen.
I Placepoint kan du sjå vassdrag, kystlinje og verna vassdrag som kartlag når du vurderer ein eigedom, og natur- og forureiningstema ligg ved sida av i naturlaget og forureiningslaget.
Slik blir datasettet vist i kartet
Datasettet inngår i kartlaget Vatn som Vassførekomstar:
Frå Placepoints ordbok: Vassførekomstar
Meir informasjon: Lovdata: Vassforskrifta, Vann-Nett, Vannportalen: Vassførekomstar
Engelsk: Water bodies (rivers, lakes, coastal and groundwater units per the EU Water Framework Directive).
Vanlege spørsmål
Kva er ein vassførekomst?
Ein vassførekomst er ei avgrensa mengd overflatevatn (elv, innsjø, kyst) eller grunnvatn som blir forvalta som ei eining etter EUs vassdirektiv. Det er den minste eininga i norsk vassforvaltning.
Kvifor er vassførekomstar relevante for utbyggjarar?
Vassførekomstar er viktige fordi dei er kopla til miljømål og kan ha restriksjonar på utbygging nær seg. Utslepp, terrenginngrep og forureining i nærleiken av ein vassførekomst kan krevje særskilde løyve.
Kva er vassdirektivet?
Vassdirektivet er EUs rammedirektiv for vatn, implementert i Noreg gjennom vassforskrifta. Formålet er å verne og betre miljøtilstanden i alle vassførekomstar innan fastsette fristar.
Kva må ein ta omsyn til ved utbygging nær ein vassførekomst?
Vass- og avløpsplanar, miljøundersøkingar og konsesjonssøknader for tiltak i tilknyting til vassdraget er aktuelle verkemiddel. Løyve frå Norges vassdrags- og energidirektorat (NVE) og Statsforvaltaren kan vere nødvendig.
Kan eg sjå vassførekomstar i Placepoint?
Ja, Placepoint viser vassførekomstar som kartlag og gir informasjon om vassdrag og kystområde i nærleiken av ein eigedom, noko som er nyttig ved planlegging av kyst- eller vassdragsnær utbygging.